Duygular nedir?

 

Son izlediğim Sihirli Annem: Hepimiz Biriz isimli filmde -SPOILER- perilerin peri olduğu fani dünyasına ifşalandıktan sonra gazeteciler bizim perilere çeşitli sorular soruyorlardı. İçlerinden bir soru Betüş'e denk gelmişti: ''Duygularınız var mı?'' Betüş de ağlamaklı duraksamış ve dehşetle, ''Tabi ki var,'' demişti. İnsanlar, perileri komple bir tür olarak algılamışlardı. Sanki her peri aynı tornadan çıkmış, özel olarak tek tek biricik varlıkları yokmuş, olamazmış gibi. Bu bana şunu düşündürdü... İnsanlar, insanları bile komple bir tür olarak algılamıyor mu?

Genelde empati kelimesi yanlış anlaşılma eğilimindedir. Tdk tanımına göre empati, ''duygudaşlık,'' olarak tanımlanmıştır. Sen ''empati yapmak''tan ne anlarsın? Önce bir sen dur düşün bakalım sevgili okur. Düşündüysen ve düşünmediysen devam. Empati yapmak deyince çoğu kişi aklına o klasik ve bize belki de ezberletilmiş tanımı getirir ve yanılgıya düşer: Kendini başkasının yerine koymak. 

Bu kavramı ben de yanlış düşünüyordum. Bunu, üniversitenin üçüncü yılında -malesef uzaktan eğitimle aldığım- güzelim derslerden biri olan dinleme eğitimi dersindeki dinleme tür yöntem teknikleri konusunun içinde yer alan empatik dinleme kavramıyla anlamıştım. Dersin hocası bile bizleri uyarmıştı, başkasının şartlarına sahip olmadan mevcut benliğin, deneyimlerin, his ve yaşantıların içinde diğer kişinin koşullarını düşünüp empati mempati yapamazsın diye. Bu doğru. 

Kendini karşındakinin yerine koymak tanımlaması yanlış bir tanımlama olmasa bile yanlış anlaşılmaya açık bir tanımlama. İnsanların çoğu, kendi mevcut düşünce sistemindeyken karşısındakini anlayabileceğini sanıyor. Oysa aynı olayı yaşamış iki insan bile bazen (bence çoğu durumda da, neyse) birbirini tam olarak anlayamaz. Çünkü Tdk'nin tanımına bir dönelim... Duygudaşlık. Ben empati kelimesini bu tanımla paralel ifade ederim: Aynı şeyleri hissetmemiş iki insan aynı deneyimi yaşamış olsa bile birbirlerini anlayamazlar; empati, aynı duyguları hissedebilmektir, diye. Bu bakımdan birini tam olarak anlayamayacağımızı ifade ve itiraf etmek bile aslında bence çok daha gerçek bir şekilde empati kurmak, anlayış göstermektir.

Örneğin diyelim ki kötü bir olay yaşadınız. Ancak sizin o kötü olayı yaşarkenki koşullarınız iyiydi. Size destek olan çevreniz vardı, maddi olarak iyi durumdaydınız. Hal böyleyken aynı olayı yaşayan ama sizin koşullarınıza sahip olmayan başkasının aldığı kararları sorgulamak, mantık eksikliği olur. Çünkü eşit şartları mukayese etmiyorsunuz. Maddi koşullar yine görülme eğilimindedir de, manevi koşul farkları hep göz ardı edilme eğilimindedir. Bu nedenle de çoğu durumda kimse kimseyi gerçekten anlayamaz. Yalnızca kendi mevcut şartlarının ona sağladığı konfor veya alan ekseninde değerlendirme yapabilir.

Tüm bu yanlış değerlendirmeler ise bugün bizleri tek tipleşmeye götürdü. Evet, tek tipleşmenin nedenlerinden biri de bence empati eksikliği. İnsanların birbirlerine her şeyi bu kadar kolay dayatıp başkaları üzerinde şımarık çocuklar gibi tahakküm kurmak istemelerinin nedeni bile bu. Bunu illa ki böyle dramatik bir pencereden görmemize de gerek yok aslında. Çoğu kişiyi çoğu başka kişi, tek tip değerlendirme eğilimindedir. Tamam, bazı insanlar gerçekten de bir grubun parçasıdır ve kişilik olarak özgün özellik göstermezler... Öte yandan bizim işimiz o kadar uzaklarla da olmaz, olması da gerekmez aslında. Dış çevreyi kategorilere ayırma nedenimiz, kendimizi korumak amaçlıdır; insan kategorilerle düşünme eğiliminde çünkü (ikilik\ dualite\ o mu bu mu yoksa hiçbiri; olayında sıkça dile getirmiştim). 

Benim hayatta en nefret ettiğim şey tek bir tipleme olarak görülmektir. Çok ciddiyim; bak son yazılarım içinde ''nefret'' kelimesinin en çok uyduğu yer cidden burası oldu. Çünkü bu, insanların kafalarında seni bir kalıba hapsetmeleri ve öyle davranmanı beklemeleri demek. Önce yakın ilişkiler, sonra daha uzak ilişkiler ve en sonunda toplum içindeki genel olarak sen. Beni asıl öfkelendiren ise bu kategorileri günbegün -özellikle de sosyal medya aracılığıyla- besleyen insanlar. Sadece kendin olamazsın insanlar için; kendin olurken aynı zamanda bir alt gruba girmen gerekir dayatması seni bekler çünkü. Ben bu kadar sığ değilim kardeşim desen bile, kime diyorsun ki; karşında kocaman bir kalabalık var. Öte yandan bu sadece sözde ve soyut bir tanımlama olsa neyse. İnsanlar bu kalıpları davranışlarına dökerler saf saf. Senin o olmadığını anladıkları anda da bozulurlar. Bozul kardeşim, bozul. Ben bozulacağıma sen bozul. Ama galiba benim de ayarlarım artık bu nedenle ufaktan bozuldu. Çünkü önceden bu kadar çok nefret etmezdim, pek çok şeyden.

Ben hep aynı insandım bu arada. Yalnızca, çoğu saftirik kişi gibi, iyi niyetliydim. Hala öyleyim ama saf bir iyi niyet başkadır (ve bu dünya için saçmadır). Önceki mutluluk yazılarımı düşünüyorum. Orada yazdığım şeyleri hala sevdiğimi. Bulutlar, ağaçlar, kuşlar, çiçekler, doğa!, hayvanlar, küçük çocukların komik hareketleri... Arka plan. Fark ettin mi, bunların hepsi arka planı oluşturuyor. İşte sorun buydu. O zaman da, şimdi de. Bu bir arka fon. Ben hep, ön plandaki bir şeyin beni mutlu etmesini umdum. O şeyi bulamadıkça ise... Arka fona duyarsızlaştım. 

Geçen hafta falan olsa bu beni çok üzüyor derdim. Artık demiyorum. Çünkü çoğu kişi o arka fonu bile fark etmez. Beni bu da çok üzdü. Çok uzun bir süre. Hele hele üzüldüğüm şeylere bak... :) Ama sonra üzüntüm geçti. Belki de ben, kendimle duygudaşlık yapamıyordum. Empati için ikinci bir figüre ihtiyaç vardır. Oysa kendi içimiz bile katman katmandır. Kendi duygularını anlayamayan biri, karşısındakinin duygularını da bence tanımlayamaz. Bunu yazarken biraz bana bile ''seeerrtt'' geldi ama öte yandan, haklı noktaları var biliyorum. 

Duyguları somut oluşumlar sanıyorum belki de. Olabilir. Sence öyleler mi? Yoksa sezgisel varlıklar mı duygular? Çoğu kişi duyguları elleriyle tutamadığı için yok sanır. Hiç hissedemeyen ben bile varlıklarını biliyorum. Ne saçmalık. Belki de duygular iki türlüdür. Somut ve soyut. Ben sezgisel olarak onları hissettiğimi yazdığım belki de yüzlerce yazı paylaşmışımdır seninle. Abartmıyorum, o kadar yazı rahat olmuştur bunca yıldan sonra. Ama tüm o yazılar, bir tane somut bir duygu etmedi!

Belki de beni üzen budur. :)

His deyince çiçek böcek algılanır değil mi? Benim hep kızdığım da bu değil mi? :) Ben belki de hiç bu tarafı hissedemedim demeliyim. Bu nedenle de kendimi, ''hissedemeyen biri,'' olarak tanımlıyorum. Ve bu beni sinirlendiriyor! :)

Sihirli Annem: Hepimiz Biriz | Film Yorumu

Yönetmen: Mustafa Kotan 

Senarist: Arzu Yurtseven, Gamze Özer

Yapımı: 2025

''Bir varmış, bir yokmuş... Sihirli zaman içinde, dünyaların çok ötesinde, evreni ortadan bölen yıldız tozu nehrinin bittiği yerde güneşlerden daha parlak bir ağaç varmış. Bu ağacın sesini duyanlara peri, duymayanlara fani denmiş. Ağacın sesi perilere sihir, fanilere masal vermiş. Bu ağacın gücünden doğan perilerin bazıları buraya geri dönmüş, bazıları da ölümsüz hayatı yaşayacakları gezegenlere gitmiş. Her peri geldiği yeri bilirmiş de, hayatın akışına kaptırınca kendini, bu ağaç da zamanla bir efsaneye dönüşmüş.''

Kaynak: Pinterest

''Hepimiz bir bataklıkta yaşıyoruz ama bazılarımız yıldızlara bakıyor. Yıldızlara bakmaktan, hayal kurmaktan asla vazgeçmeyin; vazgeçmeyin ki, gerçek olsunlar.''

Uzak bir gezegendeki hapishanesinden çıkan Gogo (Kutsi), Periliçe'nin (Ayşen İnci) emriyle birlikte üvey ablası Dudu (Nevra Serezli) ile birlikte yaşamaya başlar. Gogo, peri hapishanesinde geçirdiği günlerin intikamını almaya yeminlidir. Sonsuz ömrünü bir fani gibi sihirli güçleri olmadan geçirmekle cezalandırılmış Gogo, çeşitli hinlikler yaparak perilerin başına dert olacaktır. Film boyunca Gogo'nun periler dünyasının başına dert olma hikayesini izlediğimiz gibi, olayların arka planında Sihirli Annem'in 2003-2006 yılları arasında yayınlanmış ve artık klasikleşmiş sezonunda yer alan karakterlerin yıllar içinde hayatlarında yaşanan değişikliklere de tanık oluruz. Bu bakımdan film, yıllar evvel çıkan ana dizinin fandomu (hayranları) için bir çeşit nostalji etkisi barındırmakta.

Filmin çekildiği haberini geçen yıl aldığımda çok heyecanlanmıştım ancak o zaman da, şimdi de filmin çok oldu bittiye getirilerek çekildiğini düşünüyorum. Sanki ana diziyi yıllar evvel izlemiş birileri bir sohbet sonrasında bu senaryoyu genel hatlarıyla oluşturmuş da hemen ardından detayları düşünmeden filmi çekmeye koyulmuşlar gibi bir his verdi bana film. Bence ana sorun filmi özellikle de senaryo anlamında zayıf bulmam bile değildi; ana sorun, filmdeki yapay oyunculuk performanslarıydı. Ben karakterlerin kendilerinin bile yıllar sonra onlara biçilmiş hayat akışını içselleştirebildiklerini düşünmüyorum açıkçası. Özellikle de Toprak (Jennifer Boyner) ve Çilek (Zeynep Özkaya) karakterlerinin yaşamının seyri yalnızca diziye çocuk oyuncu çeşitliliği kazandırmak için o şekilde çizilmiş gibiydi. Hele hele Çilek ile Toprak'ın eşleri olan karakterler köşe yastığı gibi gıklarını çıkarmadan sahnede bekliyorlardı. Aynı şekilde çocuk oyuncu ve peri karakter sayısı artsın diye filmdeki karakterleri net çizilmemiş çocuk oyuncular da vardı. Özetle, doldurma karakter çoktu.

Sihirli Annem dizisi ilk versiyonunu 2003-2006 yılları arasında televizyon ekranlarında yayınladı. Yıllar sonra izleyicilerin isteği üzerine 2011-2012 yıllarında ikinci bir dizi versiyonu daha aynı oyuncularla çekildi ancak o versiyon bile benim gözümde dizinin ilk sezonlarının etkisine sahip değildi. İlk sezonu bu kadar özel yapanın diziyi ilk çocukluk yıllarımda izlemem veya dizinin bana çocukluk yıllarımı anımsatması olduğunu düşünmüyorum. Bu sezonları daha başarılı bulma nedenim duygusal değil, somut nedenlere dayanıyor. 

İlk sezonlarda oyunculuk performansları daha gerçekçiydi. Pek çok izleyicinin de benimle aynı veya benzer görüşü paylaşacağını düşünüyorum. Karakterler arası ilişki dinamikleri (örneğin kardeş kavgaları, aile bağları), peri-fani dünyaları arasındaki geçiş ve geçirgenliğin doğal akışı, olayların çok yönlü ve en önemlisi gerçek hayat senaryolarından üretilmesi... Zaten bu diziyi daha sonraki yıllarda çekilmiş olan sihirli çocuk dizilerinden ayıran temel unsur da bu: Gerçek yaşamda yaşanan veya yaşanabilecek olaylar hakkında izleyicide duyarlılık oluşturmak ve bunu yaparken de doğal yaşam tepkilerinden kopmamak (yani doğal bir oyunculuk performansı sergilemek).

Bu filme gelecek olursam, filmin hedef kitlesi çocuklar olduğu için çocuk oyuncu bolluğu (karakterlerin doldurma karakterler olması buradaki ana problem) ve yetişkin oyuncuların sanki çocuklar onlar düzgün ve doğal bir telaffuzla ve mimiklerle konuşmazlarsa onları anlayamayacaklarmış gibi abartılı mimik ve tonlamalarla konuşmaları bahsettiğim yapaylığa neden olan temel durumdu. Böyle davranmayan Periliçe (Ayşen İnci), Dudu (Nevra Serezli) ve az sahnede yer alan Perihan (Gül Onat) karakterlerinin performansları ise doğal olmaları sebebiyle başarılı ve akıcıydı. Karakterler dümdüz konuşsalar bile daha gerçekçi bir akış olurdu ciddiyim. Zorlama bir ''rol yapıyoruz'' havası filmin her sahnesinde görülüyor. Aynı şekilde Taci karakterinin seslendirmesini de asla beğenemedim. Zaten ilk sezonlardaki eğitimli bir köpek olduğunu oyuncuların her röportajında ifade ettiği köpek Taci ile onu seslendiren Metin Serezli'nin verdiği sanki gerçekten de insandan köpeğe dönüşmüş bir karakteri izliyormuşuz hissi sonraki sezonlarda bana hiç geçmedi. Bu filmdeki Taci ve seslendirmesi ise fiyaskoydu.

Filme dair en beğendiğim ve duygulandığım sahne ise, sevgili Defne Joy Foster'ın hayat verdiği Eda karakterinin yapay zeka aracılığıyla yer aldığı sahneydi. Burada da çok başarılı bir görüntü çıkmamıştı ortaya ancak bu karakteri ve karaktere hayat veren oyuncuyu çok sevdiğim için filmde onu görmek, onun anısına oyuncuların ve yapım ekibinin hep saygılı davranması, beni duygulandırdı. Öte yandan film boyunca tekrar eden ''hepimiz biriz'' fikrini anlamlı bulmakla birlikte, olaylara yedirilişini çok çiğ bulduğumu eklemeliyim. Bu fikrin film boyunca gerçekten oturduğu sahne de, sevgili Eda periyi gördüğümüz andı. Perilerin başka bir yerden gelip oraya döndükleri ve dönüşümün yaşamın bir gerekliliği olarak var olduğu, bu nedenle sevdiklerimizden hiçbir zaman gerçekten ayrılmayacağımız fikri, alışıldık ama anlamlı bir fikir. Filmdeki işlenişi ise, filmin genel senaryosunun acemiliğine rağmen, başarılıydı.

Film bittikten sonra bitiş jeneriğinden önce ve jenerik sırasında ilk sezonlardaki set arkası görüntülere yer verilmesi ise oldukça duygusaldı. Hatta koca filmde beni gerçekten etkileyen sahneler de bunlardı. 

Filmin, özellikle de dizisiyle büyümüş bir izleyicisi olarak, çok fazla eksik noktası olduğunu düşünmekle birlikte, izlerken hiç sıkılmadığımı ve hatta zamanla bahsettiğim olumsuz durumlara da alıştığımı ve kabullendiğimi, bundan sonrasında ise filmden keyif aldığımı söyleyebilirim. Gerek senaryo, gerekse oyunculuk performansları olarak çok çok çok daha başarılı olabilecek ancak mevcut haliyle de keyifle izlenebilir bir film. 

Sihirli Annem: Hepimiz Biriz (Fragman) için tıklayabilirsiniz.

Not: Bu film yorumu yazısı reklam değildir, film önerisidir.

Ayçiçekleri gibi sevmek.

 

Ayçiçeklerinin adı hep ilgimi çekmiştir. Gerek duruşlarıyla, gerek bakışlarıyla Güneşle bir olan bu çiçekler, neden Ay'ı isimlerinde taşıyorlar diye düşünmüşümdür. 

Bir keresinde onları yakından görmüştüm. Beklemediğim bir andı. Kafamı bir çevirdim, işte oradalardı. Bakışları bana dönük değildi. Sanki uzaklardaki bir noktadaki sevdiklerini selamlarcasına ışıl ışıl, kocaman ve sarı bir gülümsemeyle dikiliyorlardı. Araba yanlarından hızla geçtiğinden, bu karşılaşmamıza dair aklımda yalnızca solgun bir hatıra, hatta o bile değil... solgun bir hatıranın anısı kaldı. Bu, yıllar yıllar önceydi.

Biraz daha yakın ama şimdilerde uzak olan ikinci bir tarihte yine onları gördüm. Aslında farklı bir yılın hemen hemen aynı mevsiminden bir andı. Bu sefer hazırlıklıydım, onları görmek için heyecanla bekledim. Sonra onlar geldiler, küskün bir gülüşle. Hala parlıyorlardı ama boyunları mı büküktü ne? Neredeydi benim parlak çiçeklerim... neredeydi onların ışıldayan yaprakları? Yoktu. Kurumaya yüz tutmuş güzel çiçekler. İşte karşımda olan buydu. Araba geçti gitti ve benim aklımda, bir kez daha, solgun bir hatıra kaldı.

Bu hatıranın da bir anıya dönüşmesini bekledim. Üçüncü sefer. Bundan iki yıl öncesi. Bu sefer umutsuzdum. Çünkü her şeye hazırlıklıydım. Yine bir yaz mevsimiydi. Bu sefer ben onlara dönük oturmuyordum. Saat gece yarısıydı. Onlar beni gördü mü bilmiyorum ama... ben onları göremedim. Hatta onları görmek istediğime dair içimde taşıdığım heyecan, evet bu sefer o da, artık solgun bir hatıraydı. Onları göremediğimi bile fark etmedim. Ne o yolculukta, ne sonrasında. Geçtiğimiz dolunayda sana Güneş ile Ay'ın aşk hikayesini anlatana kadar (burada anlattım), aklıma ayçiçekleri gelmedi.

Onlar herhangi bir ayçiçeği değildi benim için. Onlar, yolda gördüğüm ayçiçekleriydi. Öylece, beklemezken. Bir anda karşıma çıkan ve beni heyecanlandıran ayçiçekleri. Birlikte havalı bir fotoğrafımın bile olmadığı, çünkü en azından yol üstündeki o çiçeklerle bunun olamayacağı ayçiçekleri. Güneş'i izleyen o çiçekleri gördüğüm anda sevdim. Bunun sebebi neydi bilmiyorum. Belki de kendi halinde oluşları. Aslında onları, evet o ayçiçeklerini ('the' ayçiçeklerini) ilk gördüğüm yıl bundan çok öncesinde kaldı ama... diğer seferki görmelerim veya görme ihtimallerim bile o ilk karşılaşmamızın yanında aklımda çok solgun canlanıyorlar. O ilk karşılaşmayı özel yapan neydi... bunu düşünüyorum.

Ayçiçekleri yılda bir kez açarlar. Biz onları tek bir çiçek olarak görsek de aslında göbeklerinde pek çok tomurcuk var. Sonra o tomurcuklar çiğdem oluyor ve afiyetle yiyoruz. Ve belki sonra da sivilcemiz çıkıyor. Neyse. :)

Ayçiçeklerinin diğer isimleri arasında günebakan, gündöndü, günçiçeği, günaşık gibi kullanımlar da bulunuyor. Çiçeklerin bilimsel adı ''helianthus annuus''tur. Bu isim, mitolojide ''Helios'' olarak bilinen güneş tanrısı ile ''Anthos''tan gelen çiçek kelimesinin birleşiminden oluşarak ''güneş çiçeği'' anlamına gelen Helianthus'u oluşturuyor. Annuuss kelimesi ise ''yıllık\ bir yılda büyüyüp tamamlanan'' anlamına gelmekteymiş. Mitolojide ayçiçeklerinin hikayesi, Clytie isimli bir su perisinin güneş tanrısı Helios'a karşılıksızca aşık olması sonucu yönünü hep ona dönmesi ve perinin gökyüzünde hareket eden güneşi yeryüzünde beklentiyle izlerken, sonunda bir çiçeğe dönüşmesi olarak bir anlatıya dönüşmüş.

Güneş'e aşık bir perinin aşkının yüzlerce baş vermiş gövdeli kocaman bir çiçeğe dönüşmesinin öyküsü, oldukça acıklı. Bu hikayede benim en çok ilgimi çeken ne imkansız veya karşılıksız aşk dramasıydı, ne de Clytie'nin güzelim peri haliyle kendini saçma sapan harap etme romantizmi. Benim en çok ilgimi çeken... hayır bekleyiş ve sabır da değildi (çünkü bu, anlamsızdı). Ben, sanırım, çiçeğe dönüşmüş güzel su perisinin bir çiçekte can bulan kalbinin atışını merak ettim. Yani, bir çiçeğin aşkını.

Ayçiçekleri nasıl sever? 

Güneş'e aşık ayçiçeklerinin adındaki Ay, ne anlama gelir bunu araştırdım. Bunun bilimsel bir karşılığı yok. Bunun mitolojik bir öyküsü de, sanırım, yok. Ben aslında bu çiçeğin en çok ''günebakan'' ismini kendisine yakıştırırdım. Bana daha umutlu gelirdi bu isim. Daha şirin. Daha bu çiçek gibi gelirdi aslında. Güneşe baka baka büyüyen bu çiçeklerle, yıldızları izleye izleye büyüyen kendim arasında bilinçli olarak olmasa bile bir çeşit ilgi kurmuşum diye düşünüyorum.

Tüm dünyada ''güneş çiçeği'' (sunflower) olarak isimlendirilen bu çiçeklere bizde ona Ay'ın adını koymalarının sebebi, çiçeğin öyküsüyle ilgili değil, çiçeğin bizzat kendi varlığıyla ilgiliymiş. Bunu fark ettikten sonra bir anda Ay'ı içinde taşıyan bu isim, benim için tüm güneşli isimlerin önüne geçti. Çünkü Ay çiçeği ismi, aslında bu umutsuz aşık perinin hikayesinin adını taşıyan çiçeğe, yeni bir başlangıç fırsatı veriyordu!

Çiçeğin kocaman bir gövdesi ve devasa yaprakları olduğundan dolayı görünümü Ay'ı çağrıştırmış. Bu çağrışım da ay gibi parlayan anlamına gelecek şekilde olduğunu düşündüğüm bir şekilde, ona Ayçiçeği ismini vermiş.

Güneş'e aşık ayçiçeği belki de köklendiği bu yerkürede bir perinin güzelliğiyle büyürken; bereket, bolluk, güç, dayanıklılık, bağlılık, umut, yaşam enerjisi, hayatın geçiciliğine rağmen parlamak gibi anlamlarıyla kendi varoluş öyküsünü anlatıyor ve sadece kendisi olarak, varoluşundan gelen bir güçle sevmenin anlamını simgeliyordur.

Kim bilir... Yine bir gün, bu sefer daha yakından, ayçiçeklerini görürsem... bunu ona\ onlara da soracağım!

''Sevgili ayçiçekleri... siz nasıl seversiniz?''

Belki de Ay gibi güzel bu çiçekler, bir Güneş'in ışığında açmayı öğreniyorlardır. Ve bu, bence, tüm sınırsız aşk öykülerinden daha ölümsüz bir öykü. Sanırım böyle bir öyküyü kimse senden alamaz, sana veremez ve senin yerine var edemez. 

Belki de ayçiçekleri böyle seviyordur. Kendileri gibi parlayarak.

Güneş ile Ay'ın Aşk Hikayelerinden Sadece Birisi.

 

Bir varmış bir yokmuş... Zamanın başlangıcından çok öncesinde ışık, bu dünyaya ulaşmazmış. O zamanlarda bilinen uzay, derin uykudaki bir okyanusmuş. Bu okyanusta yüzen galaksiler, gezegenler ve uydular yıldızlardan bihaber yaşarlarmış. Hiçliğin bile uyuduğu bu evrende bilinmeyen uzayın ışığını düşlemek imkansızmış. Çünkü ışık yalnızca, uyuyan yıldızların göz kapaklarının altındaymış. 

Bir zaman geçmiş, ne kadar olduğu bilinmez, bu sessiz okyanus titremeye başlamış. Derin uykudaki yıldızlar sessizliğin içinde bir anda var olmuşlar. Işık, galaksileri görünür kılmış. Gezegenler ve uydular dengelerini sağlamak için dönmeye başlamışlar. Dönerlerken etraflarını görmüşler. Bazı gezegenler halkalarına hayretle bakmış, bazıları uydularına bir yaklaşmış bir korkup kaçmış. Sonsuz karanlığın bir anda aydınlandığı bu bilinen evrende Ay, kendi varlığına yabancıymış. Çünkü o, ne gezegenlerin renklerine ne de yıldızların ışığına sahipmiş. 

Solgun Ay, içinde derin bir boşluk hissediyormuş. Bu yalnız delikanlı tüm sonlu evrendeki sonsuz karanlığına hapsolduğunu hissetmiş. Kendi şeklini bile seçemiyormuş. Yerkürenin etrafında dönen taştan kütlesiyle uzaklara gitmenin hayalini kurmuş. Onun bu hali Samanyolu'nun en güzel ve en parlak kızının dikkatini çekmiş. Solgun Ay'ın herkesten sakladığı özlemini ona baktığı ilk anda görmüş. Ay bundan bihabermiş. Uzak yıldızlarla şakalaşıyor, gezegenine bir yaklaşıp bir uzaklaşarak deniz ve okyanusları sinirlendiriyormuş.

Güneş meşgul bir yıldızmış. Isıtması ve aydınlatması gereken tam dokuz gezegeni varmış. Bir bakıma tam dokuz boğaz onun ışığına bakıyormuş... Güneş sorumluluklarını bırakamazmış. Tüm gün çalışan Güneş, geceleri yorgun argın sessiz karanlıkta uzak yıldızları izliyormuş. Ondan uzak olan kardeşleri yüreğinde ince bir sızı bırakıyormuş. Solgun Ay'ın sessiz bakışlarında gördüğü o hüzün, Güneş'in en derinden tanıdığı hismiş. Böylece Güneş, işinin daha az olduğu zaman olan geceleri Ay'ı göz ucuyla izlemeye başlamış. Onun kraterlerinin şeklinde dolaştırmış titrek ışığını. Önce ürkekçe, sonra gittikçe kabaran bir merakla. 

Ay, Güneş'in ışığının değdiği yüzeyinde sıcaklığı ve varlığını hissediyormuş. Bu ışıkla parladığı gecelerde yerküre de karanlıktan kurtuluyormuş. Ay Güneş'in ışığından çekiniyormuş. Bu nedenle yüzünü ona tam döndüğü zamanlar sınırlıymış. Böyle nadir günlerde Ay, Dolunay haline geliyor ve aşkın sonsuz ışığıyla parlıyormuş. Bundan olacak onu en çok da o gün hayranlıkla izliyormuş yerkürenin varlıkları. Böyle zamanlarda ya huşuyla doluyor, ya da korkuyorlarmış. Böyle zamanlarda ya en derin korkularını kusuyor, ya da sevgiye sarılmaya hazır hissediyorlarmış. Yerkürenin varlıkları bile Güneş ile Ay'ın ayda bir buluşan gözlerinin aydınlığından hem çekinir, hem de büyülenirlermiş.

Persephone'nun Doğuşu.

 

Plüton. Güneş sisteminin uzak noktasında kendi kendine zaman geçiren bu sevimli gezegen her zaman için içimde şefkatli bir sızıya neden olmuştur. Öyle ki az kalsın Plütonlu olacak ve onun haklarını savunarak kahramanına dönüşecektim. Ancak bu küçük ama haşin gezegenin yoğunluğu beni fazlasıyla korkuttuğu için matematiksel olarak küçük bir sapma, yaklaşık 10-15 Astronomik Birim (AU) civarında (imiş), yaşayıp ilhamımı Neptün yörüngesinden çekmeye karar verdim. Hayallerin ve bilinçaltının şifacı gezegeni olan güzel kızım Neptün ile dönüşümün temsilcisi derin oğlan Plüton aslında sık sık birbirlerinin yörüngelerine yaklaşır uzaklaşır ancak bir şekilde gerekli uzaklığı sağlamayı başararak iç dünyalarını mesafeli bir samimiyetle dönüştürme imkanı bulurlarmış.

Sezgilerimi Plüton'dan çekme ihtimali beni gerçekten korkutmuştu. Bu nedenle ışık yıllarını hızla kat edip en yakın gezegen olan Neptün'e sezgilerimi zor atıp puslu imgeler buldum. Artık gezegenimin doğasına alışmış Neptünlü bir değişim programı öğrencisi olarak Dünya'nın yörüngesinden Plüton'un renklerine güvenle bakabiliyorum. Plüton bana hep kurak bir gezegen izlenimi vermiştir. Öncesinde ona baktığımda gördüğüm en baskın şey, kahverengi bir kayaydı. Bu ne hissettiğini asla ele vermeyen duygusal gezegen, evet öyle gerçekten, hep ilgimi çekse de... ona bulaşmayı hiçbir zaman istemedim. Onun haklarını korumayı, onu diğer gezegenlerin sahip olduğu ayrıcalıklardan ayıran yeryüzü dünyasına karşı savunmayı istedim, bu aklımdan sık sık geçti, ancak yine de biraz... çekindim.

İlginçtir, şimdi ona baktığımda sevgili Plüton'un yüzeyinde kahverenginin yanı sıra sarı, mavi, gri, turuncu, kiremit ve krem renklerini de seçebiliyorum. Ve o da ne... buzdan bir kalp. Plüton'un tam göbeğinde kalp şeklinde dev bir nitrojen buz ovası bulunmakta. Bana inanmıyorsanız google'dan bir fotoğrafını açıp siz de daha ilk bakışta bunu görebilirsiniz. İnsanları çattığı kaşlarıyla korkutan bu öte gezegen, aslında sandığımızdan daha duygusal. Adını Roma mitolojisinde Pluto (Plüton) olarak bilinen yeraltı tanrısından alan bu gezegen (Yunan mitolojisinde onu Hades olarak görmekteyiz) aslında oldukça tutkulu, yalnız ve gözlerden uzak yaşayan bir gök cismidir.

Mitolojide Hades (Plüton) diğer iki erkek kardeşine göre daha... daha... sorunlu bir bölgeyi kendine iş ve yaşam alanı olarak belirlemek zorunda kalmıştır. Zeus göklerin, Poseidon ise denizlerin hakimiyken; Hades'e yeraltı dünyası kalmıştır. Buna göre Hades, geçişlerin hakimidir. Ölüm ile yaşam arasındaki dengenin yöneticisi olarak anlatılagelen bu mitolojik varlık, aynı zamanda yeraltı zenginliklerinin koruyucusudur ve hatta bu nedenle de Romalılar kendisine ''zenginlik getiren'' anlamına gelecek şekilde ''Pluto'' ismini vermişler.

Bu yalnız tanrı, gerçekten de yalnız bir varlıktır. Kardeşleri yerin üstünde gününü gün eder ve sosyalleşirken, onun gördüğü sadece... ölülerdir. Üstelik Hades'in adını diğer mitolojik varlıklar gibi pek öyle zamparalıklarıyla da duymayız. Bunun en önemli nedeni dosta güven, düşmana korku veren namıdır. Sonuçta kim ölüler dünyasının hükümdarı hakkında ileri geri konuşmaya cesaret edebilir ki? İkinci sebep, gözlerden uzak bir hayat sürmesidir. Evet onu görenler yalnızca ölülerdi. Öhööömmm... bu nedenle de, işte, Hades yalnız bir varlıktır. Kendine bir eş ister. Hem onun kardeşlerinden ne eksiği vardır!

İlginç olan şu ki... Hades, yani Plüton, bir gün aşık olur. Üstelik yerin üstündeki bir Tanrıça'ya. Bir Tanrıça'nın kızına. Demeter'in biricik kızı Kore, arkadaşlarıyla gezmeye eğlenmeye çayırlarda vakit geçirmeye gittiği bir vakit Hades ona bir tuzak kurar. Güzel Tanrıça'nın yoluna bir çiçek koymuştur. Bizim meraklı tanrıçamız durur mu, aaaaa ne güzel çiçek deyip çiçeği çektiği anda... ama abla diyerek konuya bir küçük dokunmak istiyorum, ama abla, bıraksana güzelim çiçeği dalında sen de yani... Al işte kopardın da noldu?... Neyse, ne diyorduk, güzel kızımız Kore çiçeği çekmeye kalkarken yer ayağının altından kayar ve kendini yeraltı dünyasında bulur.

Hades centilmen birisidir, henüz misafiri olan gelecekteki eşine yeraltı narlarından ikram eder. Bu narları sorgulamadan yiyen güzel kızımız Kore, bilmeden bir çeşit anlaşma imzalamış olur. Kimi kaynaklara göre Kore'nin narlardan 6 adet, kimisine göre ise 4 adet yediği geçmektedir. Yeraltı dünyasından herhangi bir şey yiyip içildiği takdirde o dünyadan çıkış kapanır. Yani güzel kızımız Kore, artık yeraltı dünyasında mahsur kalmıştır. Bu Yunan\ Roma tanrılarının kız kaçırma sevdası da beni bitiriyor. Dahası bu bazı kadınlar stockholm sendromu yaşayıp zamanla bu varlıklara bağ geliştiriyorlar... Kore'ye de mi aynısı olacak ki? Bir bakalım.

Demeter tabi ki güzel kızının ortadan kaybolduğunu fark ediyor. Tanrıça yer, hava ve su kürenin her zerresinde kızını arayadursun, onu tabi ki bulamıyor. Nerede bu kız, sanki yer yarılmış da içine girmiş... Tanrıça gerçekten kızının yarılan yerden içeri çekildiğini ve bunun yeraltı tanrısı Hades'in işi olduğunu öğreniyor. Tabi ki paniğe kapılıyor, korkuyor. Hangi anne böyle uğursuz bir damat ister ki... Hemen baş tanrı Zeus'a koşuyor, ona yalvarıyor. Ancak bu annenin feryadına kadın düşmanı Zeus tepkisiz kalıyor. Eh işte olmuş bir şeyler kem küm... Bunun üzerine tüm kapıların üzerine kapandığını hisseden acılı anne, toprağı canlandırma görevini bırakıyor ve yaşlı bir ölümlü kadın kılığına girerek yeryüzünde yaşamaya başlıyor.

Koskoca tarım tanrıçasının görevi bırakması tabi ki fark edilecekti. Bitmeyen uzun kışlar, verimsiz topraklar ve kuru dallar yeryüzüne kıtlığı getiriyor. Acılı annenin kalp kırıklığı tüm yerkürede yankılanıyor. Zeus bu böyle olmayacak galiba diye düşünüp Demeter ile anlaşmaya varmaya çalışıyor. Ancak Demeter kızımı istiyorum! diyor başka da bir şey demiyor. Ya zaten ne diyecekti... Tamam, diyor Zeus, sana kızını geri getirmeye çalışacağım ama dua et de yeraltından yemek yememiş olsun... Onca zaman kızcağızı yeraltında bir başına unutun, sonra da suçlu kaçırılan kız olsun... Yok yaaa! Ancak malesef, demiştik, Kore çoktan narları mideye götürdü...

Neyse ki Hades taş kalpli bir hükümdar değil. Her ne kadar ölüler dünyasının yöneticisi konumunu simgelese de, başkalarının kötülüğünü isteyen biri değil. Hatta inanır mısınız, mitolojideki 3 büyük hükümdar içinde bence en yufka yüreklisi de kendisidir. Öhömmm, en azından dürüsttür! Aynı zamanda düzenli tertipli. Kore'nin de yeraltında geçirdiği sürede gönlü Hades'e ufaktan kaymış laf aramızda... Zeus'un da arabuluculuğu ile Kore, yediği nar kadarınca (yani kış süresince) yeraltında kocası Hades ile kalacak, yılın geri kalanında ise (bahar ve yaz, bazı kaynaklarda biraz da sonbahar) annesi Demeter'in yanına yeryüzüne dönecek. Bunu duyan Demeter tabi ki seviniyor ve kızıyla geçirdiği zamanda yerkürenin kuru toprakları canlanıyor, yeniden renk kazanıyor ve verimli oluyor.

Bu sürecin başlangıcında Kore yalnızca edilgen konumda bir tanrıça imgesiyken, yaşadığı kahramanın yolculuğu kısmında Persephone adını alıyor ve mitolojide çifte göreviyle tanımlanıyor: Yeryüzünün bahar tanrıçası ve yeraltının ölüler dünyası kraliçesi. Persephone, Kore olarak bilinirken de baharı simgeleyen bir varlıktı ancak kendi sınırlarını tam olarak tanımayan genç bir kız olarak görüyorduk kendisini. Tarım tanrıçası annesi yeryüzünü bereketlendirirken o, sadece var oluyordu. Oysa yeraltı dünyasındaki ikinci yaşamının başlamasıyla kendi içerisinde bir kırılma yaşayıp bireyselleşerek güçlü bir figür olarak ön plana çıkmaya başladı. Bir yanda aydınlık bir dünyanın ışığını, diğer yanda karanlık bir dünyanın gizemini varlığında taşıyan bu dişil figür, tüm tanrıça imgelerinde gördüğümüz yaratımın doğasını bünyesinde taşıyan bir varlık, bir mitolojik kahraman olarak karşımızda belirdi.

Hades-Persephone ilişkisi aslında romantik ve\ veya romantize edilmeye açık bir anlatının ötesinde bizlere dönüşümün getirdiği kimlik kaybı, arayışı ve kendi çoklu dünyamızı keşfetme yolculuğuna dair sorgulamalarımıza atıfta bulunuyor. Plüton gezegeni de astrolojide zodyaktaki akrep burcu ile ilişkilendiriliyor ve değişim, dönüşüm ve yeniden doğma temalarını simgeliyor. Tarot kartlarında da ölüm kartı ile temsil edilen bu temalar, aslında bir bitişi değil, başka bir formda yeniden var olmayı ifade etmekte. Ölüm kartında her ne kadar ölümü getiren bir şövalye figürü temsil edilse de, bu sahnenin arka planında doğan güneş bizlere bunun bir son değil, yeni bir döngünün başlangıcı olduğunu, bitmesi gereken durumların son bulduğunu, yoksa kuru yaprakların temizlenip yerlerine bahar çiçeklerinin açamayacağını ifade ediyor.

Hades yalnız bir güç figürü olarak karşımıza çıktığında onun yeryüzünün ışığında gördüğü Kore'ye neden aşık olduğunu kolayca anlayabiliyoruz. Peki Kore neden bu soğuk aşığından etkilenmişti, bence asıl bu durum üstünde durmaya değer bir konu. Az evvel de fikir yürütmüştük, pek tabii bunu stockholm sendromu ile açıklayabiliriz. Belki de Kore, bu yalnız hükümdara karşı zamanla empati ve merhamet geliştirmiş olabilir. Ancak mitolojik anlatılarda görüyoruz ki, Kore Persephone olarak yeniden doğuşundan sonrasında bu soğuk kalpli eşine tutkuyla bağlı bir aşık oluyor. Hatta eşini kıskandığına dair de bazı anlatılara rastlamaktayız. Dahası Persephone, yeraltı dünyasının kraliçesi olmayı da seviyor.

Persephone'nun sevdiğinin güç olduğunu sanmıyorum. O zaten aileden soylu bir kızcağızdı. Bence... Persephone'u etkileyen ana durum ve eşi Hades'e gerçek aşkının başladığı nokta, kendi sınırlarını keşfettiği anla başladı. Kore iken, tek bir sıfatla var olan birisiydi. Edilgen bir konumdaydı. Sadece aydınlık, güzellik, saf bir imge. Oysa Persephone kimliğine geçtiğinde aslında karakter kendi iç dünyası ile yakından bağ kurmuş ve kendi ikili doğasını keşfetmeye başlayarak bunun doğal sonucu olacak biçimde derinleşmişti. Bu bakımdan onun eşi Hades'e olan aşkı, seçilmiş bir aşktı.

Bu noktada sevgili Persephone'nun gücünü kök ailesinden veya kurduğu ailesinden alan bir kadın imgesi olmadığının da altı çizilmeli. Evet, her iki tarafta da güçlü konumda var oldu ancak özünde Persephone'nu, bana kalırsa, diğer tanrıça imgelerinden ayıran ana nokta onun başlangıçta değil, süreçte kendini keşfederek ve belli aşamalardan geçerek gücünü keşfetmesiydi. Plüton, Persephone'a yalnızca bağlılık veya aşkı sunmadı; dönüşümü sundu. Persephone'nun yediği nar ile birlikte imzaladığı anlaşmada aslında var oluş ile yok oluş arasındaki eşiğin sonsuzluğuna bir gönderme var denilebilir. Nar bu anlatıda birin içindeki pek çok taneciğiyle aslında yaşamın farklı suretlerdeki görünümünü, yeniden doğuşu, bereketi ve sadakati simgeliyor. Persephone'nun nar taneleri aslında onun ışıklı görünümündeki gölgelere de gönderme olabilir. Böylece Persephone olarak kimlik bulan Kore, gücünü ve ona saygınlık getiren ünvanlarını kendi içsel dönüşümünden alır. Persephone yeraltı dünyasının karanlığında geçirdiği günlerde aslında kendi iç dünyasının doğumunu yaşar. Böylece yeryüzündeki ışıklı günlerinde açan her bir tohumla birlikte yeniden doğar.

Bu hikaye genellikle Hades'in Persephone'a olan aşkının baskınlığında anlatılagelmiştir. Oysa ben bu öyküye baktığımda Kore'nin tekil kimliğinden sıyrılarak ikili düzlemde kendini keşfediş yolculuğunu ve bahar tanrıçası Persephone olarak doğuşunu görüyorum.

Sihirli Annem dizisindeki Dudu perinin fanilerle olan derdi üzerine bir inceleme.

 

Dudu perinin kızlarının fanilerle evlenmesi hakkındaki çekincelerini anlıyorum ve hatta arttırıyorum, onu haklı bulduğum bazı noktalar var. Ancak Dudu perinin bu konudaki katı tavrını anlamak için onun inanç ve yargılarını şekillendiren olayların yaşandığı gençlik yıllarına göz atmamızda yarar var. Öhömmmm...

Dudu peri henüz genç bir periyken -o yıllarda henüz sonrasında eşi olacak Tacettin ile tanışmamışlardı- babası, annesi ve kendisini başka bir kadın için terk etmiş, üstüne o kadından bir çocuk daha yapmıştı (şimdilik bu konuyu burada bırakıyorum). Bu olayın ardından pek tabii haklı olarak Dudu'nun annesi Merzuka peri perişan olmuş ve anne kız kötü günler yaşamıştı. Annesinin bu kalp kırıklığına yakından şahit olan genç Dudu için babasını kaybetmek bir yana, aşka dair inancı da sarsılmış ve kendisinde kalp kırıklığı korkusu oluşmuştu.

Bu olaydan çok geçmeden Dudu, genç ve yakışıklı Tacettin ile tanışmış ve ikili yıldırım aşkıyla evlenmişti. Biliyorsunuz ki Tacettin bir faniydi ve Dudu onun fani olduğunu, Tacettin de Dudu'nun peri olduğunu bilerek evlenmişlerdi. Hatta ikilinin bu aşk dolu evlilikten ikiz kızları olan Eda ile Betüş doğmuştu. Ancak ne yazık ki bu mutlu aile tablosu çok sürmedi. Bu ailenin mutluluğuna bir gölge düştü... Dudu perinin kıskançlığı.

Tacettin'in kendisini aldattığını düşünen (bunun doğru veya yanlış olduğuna dair elimizde yalnızca Taci ile Dudu'nun beyanları bulunmakta) somut bir veri yok. Ancak Dudu ne zaman duygusal boşluğa düşüp (ve yaptığı laneti kaldıracak büyüyü hatırlayıp) Taci'yi yeniden insana dönüştürse, sonrasında yine bu sefer temelsiz olduğuna emin olduğumuz bir şekilde kıskançlığa kapılıp (yani havadan nem kapıp) Taci'yi yeniden bir köpeğe çeviriyordu. Bu bakımdan benim kişisel görüşüme göre Tacettin aslında karısına gerçekten sadık ve aşıktı. Köpek olduğunda bile karısını asla terk etmemiş, Dudu'nun her türlü fiziksel ve duygusal şiddet ve manipülasyonuna boyun eğmiş bu adam, aşık olmasa o şatoda muhtemelen bir gün bile kalmazdı. Her neyse! Anlayacağınız üzere Dudu'nun babası nedeniyle oluşan erkeklere karşı güvensizliği, Tacettin ile birlikte ''fanilere güven olmaza'' evrilmişti.

Öte yandan Taci (köpek hali için bu kısaltma dizi boyunca kullanılıyor :) bir fani, yani ölümlü olması nedeniyle kısa bir ömre sahipti. Biliyorsunuz ki en uzun insan ömrü bile kısadır. Hele de bir perinin sonsuz yaşamıyla kıyaslarsak... bir faninin yaşam süresi bir andır bile denilebilir. Taci yaşlandıkça Dudu'da onu kaybetme ihtimalinin korkusu oluşmuştu. Bu bakımdan kızlarının kendi yaşadığı tüm bu aldatılma, terk edilme, ölüm gibi korkuları yaşamaması için onların kendileri gibi sonsuz yaşam ve sihir gücüne sahip perilerle evlenmelerini uygun görüyordu. Pek tabii bu, buzdağının görünen kısmıydı. Asıl neden çok daha bencil bir yerdendi.

Dudu, kızları dizinin dibinden ayrılsın istemiyordu. Sanıyordu ki, kızları perilerle evlenirse, hepsi cümbür cemaat aynı şatoda yaşayabilirler. Veya öyle olmasa bile, kızlarını bu yolla hakimiyeti altında tutmak daha kolay olacaktı. Çünkü periler sonuçta aynı kültürden, yaşam stilinden geliyorlardı. Alışkın olduğu bu tarzın içindeki kızlarının yaşamını kontrol etmek çok daha kolay olacaktı. Ancak kızları fanilerle evlenirlerse, işte o zaman onu bırakıp kendi yaşamlarına gideceklerdi. Nitekim öyle de oldu. Betüş peri bir fani ile, hele de iki çocuklu ve düzeni oturmuş bir fani adamla evlenerek, kendine bir anda bir aile kurmuş oldu. Yani ana ocağından, şatodan, ayrıldı. Ne demiştik... Dudu'nun en büyük yarası, ayrılmaktı. Babasından ayrılmak, eşinden ayrılmak, kızlarından ayrılmak.

Dudu ikiz kızlarını büyütürken Perihan'dan yardım almıştı. Bu nedenle kendisi Betüş ile ilgilenirken, Eda'nın tüm sorumluluğunu Perihan üstlenmişti. Eda, annesinin duygusal yokluğuyla büyümüş birisi olduğu için dizinin en azından ilk bölümlerinde Dudu'nun düşünce yapısını benimsiyor gibi davranarak, kız kardeşi Betüş'ün evliliğinin bozulmasında annesine yardım ediyor ve aşkı küçümsüyordu. Bu durum Eda'da gerçekten birine aşık olana dek devam etti. Evet, bir faniye. Ancak malesef ki bu faniyle olan ilişkisi bir noktada Eda'ya acı verdi. Bu durum bile aslında Eda'nın kişiliğinin dönüşümünde büyük bir eşikti. Tarık ile biten evliliği sonrasında Eda kendi yaşamına ve bir yarı peri olarak fani yanını sorgulamaya yöneldi. Tüm bunlar olurken ise Eda'yı, evet, aşk buldu. Gerçek bir aşk.

Bu sefer Dudu'nun asli projesi Betüş değil, Eda'nın ilişkisini bitirmeye döndü. İşin komik tarafı ise kızlarının fanilerle gerçek bağlar kurmasına inatla karşı çıkan Dudu peri (örneğin Yavuz ile Eda'nın birbirlerine olan aşkını net bir şekilde gördüğünü itiraf etmişti) kendisi de hep fanilerle flört ediyordu (önce Umur, sonra Kendal Bey). Tüm bunlar olurken ise şatoda köpek haliyle onu bekleyen Taci'yi asla bırakmıyor ve hatta Taci'yi en yakın arkadaşı Perihan'dan (Taci'nin köpek haliyle) kıskanıyordu.

Peki tüm olayı net bir şekilde hatırladığımıza veya öğrendiğimize göre şimdi de gelelim bezelyenin faydalarına... Ben neden böyle sorunlu bir periye hak veriyorum? Tabi ki Dudu perinin insan ve peri iradesine giren sihirlerini onaylamıyorum. Aynı şekilde aldığı bencilce kararları da doğru bulmuyorum. Öte yandan onu temelde anlıyorum. 

Eda ile Betüş çevrelerindeki bütün fanilere yalan söyleyerek ve onların yaşamını etkileyerek kendilerine bir hayat kurmuşlardı ve bu hayatı yine yalanlarla sürdürüyorlardı. Örneğin Avni ile Suzan'ın evlerinden kavganın eksik olmama sebebi bile yine perilerin fütursuzca yaptıkları sihirlerdi (şu zavallı adamın zihninden peri olduklarını bir türlü silmemeleri ise oldukça hayret verici - biliyorum biliyorum... bunu yapsalardı dizideki olaylar azalırdı!). 

Periler farklı bir türdür. İnsanlardan farklı bir tür. Onlar için sihir; yürümek, uyumak gibi doğal bir beceriyken, faniler bu becerilere doğaları nedeniyle sahip olamazlar. Bunu Dudu biliyordu. Ve hatta dizinin son sezonundaki son bölümlerde -SPOILEEER- periler çevrelerindeki fanilere peri olduklarını itiraf ettikten sonra Sadık'ta bir çeşit aşağılık kompleksi davranışları baş göstermişti ve evde huzursuzluk hakim olmuştu. Yavuz nispeten daha esnek ve uyumluydu. 

Bu itiraf bölümleri gelmeden önce ise özellikle Eda'nın kızı olan Toprak peri en azından babasına olsun peri olduklarını itiraf etmek istiyordu. Bu isteği için çocuğu suçlayabilir miyiz? Tabi ki hayır! Zaten Eda'nın tuhaf davranışlarından Yavuz da şüpheleniyor ve yer yer bu nedenle araları açılıyordu. Özetle, periler mecbur kalıyor olsalar bile fanileri kandırıyorlardı. Dahası faniler, perilerin güçleriyle tanıştıklarında onların dünyasını anlayamadılar. Saygı duymaları için zaman geçmesi gerekti. 

Periler perilerle evlenseydi ne olurdu? Mutluluk muhtemelen garanti olmazdı. Örneğin Betüş'ün gençlik sevgilisi Tuna peri egolu (narsist yazmayım dedim) bir periydi ve Betüş'ün kişiliğiyle onun bu özelliği çok uyumsuzdu. Betüş'e olan takıntısı dizide koca bir sezon boyunca kullanılmıştı. Demek ki önemli olan aynı tür olmak da değil, anlaşabilmek diyebiliriz. Öte yandan Tuna peri ile Tuna'ya başlangıçta platonik aşık olan Yosun peri zamanla çok uyumlu bir peri çift oldular. İkisi de peri oldukları için anlaşmaları da bence çok daha kolay bir şekilde gerçekleşti. Ancak bunun olması için öncesinde Tuna perinin ego kalkanını indirmesi ve Yosun'u görmesi gerekmişti. Aynı şekilde Yosun'un da kırgınlıklarına gerçekçi bir yerden bakması gerekmişti. Yani emek vermeleri gerekmişti! Peri olsalar bile ilişkileri için emek verdiler. Çünkü bu böyledir.

Tamam... Evet... Öhömmmm. Tamam! Perilerle faniler de sağlıklı bağlar kurabilirler; çünkü bu, aslında iki tarafın da emek vermesiyle oluşabilecek bir durum. Öte yandan bu bağın içinde hep bir farklılık teması da bulunmak zorunda, bunu da bilmeliyiz. Bu bakımdan Dudu periyle empati kurulabilecek noktalar mevcut diye düşünüyorum.

Beni mutlu eden bir diziyi izliyorum.

 

Benim konfor alanı dizim Sihirli Annem. Yılda bir kez mutlaka eski bir tatlı romantik veya tatlı aile veya tatlı arkadaşlık temalı eski Türk dizilerine sararım. Ama Sihirli Annem'e üç dört ayda bir muhakkak dönüş yapıyorum. Genelde orta yerinden rastgele bir bölüm açıp izliyorum. Bazen tamamını, bazen tatlı gülmeli kısımlarını. Hatta öyle ki, blogda bile farklı zamanlarda diziyi konuk ettiğim üç beş yazı yazmışımdır.

Yabancı dizilerden de böyle konfor alanı dizim var (bakınız Supernatural) ama yabancı dizilere sararsam duramam diye bizdeki diziler ilk uğrak yerim oluyor. Dizi izlemeyi de, yorum bırakmayı da, var olan yorumlara göz atmayı da seviyorum. Sihirli Annem'i benim için farklı kılan ise, muhtemelen diziyi seven çoğu kişide olduğu gibi, bu dizinin benim çocukluğumdan gelmesi.

Ben küçükken sihir temalı diziler çok popülerdi. Özellikle de çok çocukluk yıllarımı kapsayan sihirli dizileri ayrıca bir sevmişimdir. Sihirli Annem ve Acemi Cadı'nın yeri bende bu nedenle ayrıdır. Çünkü bu dizilerin bölümlerini ve karakterlerini kuzenlerimle (M. ve Ö. çünkü başka yaşıtım yoktu :) az canlandırmadık. Ö ile birlikte babaannemin -malesef- çiçeklerini yolup iksirler yaptığımız bazı zamanlar olmuştu (yemekler de ama ben iksir yaptığımızı da anımsıyorum). Özellikle de M. ile kendimize dizi karakteri rolleri verip canlandırmalar yaptığımız zamanlar hayal meyal aklımda.

Nesquik içerek koltuğa kurulup bu dizileri izlediğim zamanları anımsamak beni hep gülümsetmiştir. Biraz daha büyüdüğümde hafta sonları sabah erken kalkıp çizgi film ya da sihirli bir diziyi (o yıllarda Selena popülerleşmişti) izlediğim zamanların tatlı hissi de içimde bir yerde kıpırtılı bir nostaljidir. Yine de Selena, Prenses Perfinya, Bez Bebek gibi diziler -o yıllarda daha büyük bir çocuk olduğumdan olacak- benim favorilerim arasına giremediler. Benim en favorimse her zaman, evet, Sihirli Annem'di.

Bana ilk dilediğimi bu dizi vermişti: Peri olmak! Ah... Çilek periye öyle çok özenirdim ki! Evin ortasına salıncak kurması olsun, musluktan çikolata akıtması... Sonra benimle yaşıt olduğu için davranışlarımızı da benzetiyordum sanırım. Örneğin Sertap Erener'in Eurovision şarkısı olan Everyway That I Can'i Çilekle birebir aynı telaffuzla söylüyorduk (Altay Altayyy! :). Aynı zamanda Çilek ile Ceren'in odasındaki tüylü pembe telefonun rüyalarımın telefonu olmasının yanı sıra, evdeki tüm telefon hatlarının birbirine bağlı olması ve bu şekilde başkalarının konuşmalarını dinleme olayı da bana en az Çilek'in sihirleri kadar fantastik gelmiş olmalı.

Yine de benim en favori karakterim Çilek değildi. Evet, eski yazılarımı anımsayanlar hatırlayacaktır, Eda periydi. Ona bayılırdım. Hala izlerken en çok ona bayılıyorum. Özellikle de peri kıyafetlerine çok özeniyorum. Ben esmer bir kızım ve çocukken de esmerdim doğal olarak. :) Bu konuda hiçbir zaman ''ya keşke esmer olmasam'' özgüvensizliğim olmasa da (baba tarafım göçmen olduğundan benden sonra doğan tüm kuzenlerim sarı veya sarımtraktır, kardeşim bile), Eda perinin de koyu tenli olması beni kendisine yakın hissettirmiş olmalı. Bir de ben küçükken benim yanımda hep sarışın veya sarışınımsı kız çocukları için ''güzel'' sıfatı yakıştırılırdı. Benim esmerliğimle çocukken bile barışık olmam bu nedenle açıkçası biraz tuhaf. Yine de güzellik takıntımın o yıllarda zihnime ''güzellik başarıdır'' şeklinde kodlandığını düşünüyorum (ben çok çalışkandım ama yanımda hep güzellik başarı faktörü olarak anılmıştır :).

Her neyse. Çok çocukken saçlarımın taaa belime kadar uzun olduğu bir dönem hayal meyal aklımda. Aslında, bir itiraf, o dönem aklımda değil ama şu olay aklımda... Bu upuzun saçlarım bir anda omzuma kadar kestirilmişti de kendimi biraz buruk hissetmiştim. Sonra tv'de Sihirli Annem'in açık olduğu o anı anımsıyorum. Eda perinin de omuzlarında güzel saçları vardı ve o, evet, bir periydi! Bu nedenle çok mutlu olmuştum. İlginçtir, büyüdükten sonra da kendimi en çok saçlarım o boydayken yani omuzlarımdayken bir peri gibi hissettim (yani kendim gibi, şşşş :). Bu nedenle de yılda bir kez olsun saçlarımı o kadar kısa kestiririm ve bu hissi en azından ilk günlerde (veya ayda) alırım. Sonra da ''ama ne zaman uzayacaklar'' derim. :) Bu nedenle de saçlarımı uzatma kararı aldım. Varsın peri gibi hissetmeyim (ben zaten bir cadıyım :).

Yine Sihirli Annem'i izliyorum ve böyle birkaç gün ara ara izlerim herhalde. Ben böyleyim. Birkaç gün veya hafta yoğun izliyorum sonra bırakıyorum, sonra birkaç ay sonra yine aynı şekilde rastgele izliyorum ve rahatlıyorum. Bu dizi beni mutlu ediyor. Bu diziye dair en en EN sevdiğim şeylerin başındaysa doğallık geliyor. Çocukların aralarındaki kardeşlik bağlarının gerçekliği, yetişkinlerin iletişime açık olmaları ve ne olursa olsun kimsenin birilerinin kalbini bile isteye kırmaması, bunu yaptıklarında bile her şeyin bir şekilde tatlıya bağlanması... bu diziyi benim için hala özel yapan esas durum bence.

Güzel Annem.

 

Geçen gün temizlik yaparken kardeşim fotoğraf albümlerimizi bulmuş. Annemle babamın evlilik ve hatta nişanlarından başlayıp fotoğraf makinelerinin yerini akıllı telefon kameralarının aldığı zamana değin çekildiğimiz tüm fotoğrafların olduğu albümleri. Onlara göz atarken iş yapma sürecim ertelendikçe ertelendi ve ben de bakmayı yarıda bırakıp başka işlerle ilgilendim. Bugünse bazı albümlere kendim göz atmak istedim. 

Ben zaten banyo yaptırıldıktan sonra çekilen fotoğrafları görebildiğimiz eski makineleri ayrıca bir sevmişimdir hep. Çünkü bu fotoğraf makineleriyle çekilmiş fotoğraflar nasıl desem... an'ı yakalarlar. Fotoğraf çekilmek amaç değil, araçtır. O anı kaydetmenin aracıdır. Oysa günümüzde ruhsuz fotoğraflardan ortalık geçilmiyor. Bunu ben de önceden yapıyordum ama fotoğraf çekilmek için fotoğraf çekilmek an'ı değil, kendini göstermek. Bu da tercih edilebilir tabi ama ne bileyim işte, ben anların amaç, fotoğrafların araç olması fikrine daha yakınım. Gerçi bu fikrimin pekişmesinde son yıllarda iyice yorgun görünen ve bunun artık normalleştiği biri haline gelmiş olmamın da etkisi olabilir... Öhömmm, neyse!

Annemle babam çok gençler. Aslında bence yıllar içinde yüzleri pek değişmedi ama; işte bilirsin, gençlik başkadır. Gençliğin de bir ruhu var. Çoğu gençliğini veya ilk gençliğini geçirmiş kişi için genç birinin bu gerçeği görebilmesi şaşırtıcı geliyor sanırım. Oysa ben, ister inan ister inanma, tüm yaşlardaki ruhu görebiliyorum. Gençlik, gözlerde kendini gösteriyor değil mi? En çok gözlerde... Bu aslında yaştan bağımsız bir durum biliyorum. İnsanın her yaşta gözlerinden parlayan bir gençlik enerjisi olabilir. Bu değil kastettiğim. Benim kastettiğim, saf gençlik. Deneyimlerin en başındaki o... beklenti. Gençliği bir kelimeyle ifade edecek olsaydım sanırım, beklenti derdim.

Fotoğraflardaki genç anne babamın gözleri de böyle parlıyor. Bu, kalp kırıcı değil hayır. Hatta benim bunu görebilmem bence asıl kalp kırıcı kısım. Bu kadar genç biri, bunu neden fark eder? Etmemeli. Oysa ben fark ettim. O parlaklığı, o gençlik parlaklığını fark etmek... Gerçi bunu kardeşim de fark etmişti ve o benden genç :) ama... O bunu kişisel özelliklere yordu. Bense gençlikle bunu açıklıyorum. Çünkü acaba benim gözlerim hiç öyle parladı mı diye düşünüyorum. Aslında parlamış olabilir. Ve aslında evet, bu biraz da kişilik özelliğine bağlı kendini gösteren bir durum da olabilir. Ancak ben, gençliğin parlaklığını bence hiç\ pek?? yaşamadım. Bunun için hep çok yaşlıydım. Sadece gülümsedim ve sanırım böylece en azından fotoğraflarda parlayan gözlere sahip oldum. Biraz da genetik yardımla bunu başarabilmiş olmalıyım. İtiraf etmesem asla anlaşılmayacak bir şekilde, ittire kaktıra parlayan gözleri fotoğraflardan yansıttığımı görüyorum.

Annemle babamın ikisine de aynı anda benziyor olmam çok tuhaf. Evlatlık olduğumu düşünemeyeceğim kadar net bir benzerlik göze çarpıyor ve bu benzerlik eşit dağılım göstermiş. İnsan istese bu kadar eşit benzerlik olmaz yani o kadar eşit. Aslında insanlar bana bakınca ''aaaa annesi'' derler ama annem bunu uzun süre kabul etmemiş, belki de samimi bir şekilde ''hayır babasına benziyor'' demiştir. Ona benzediğimi kabul etmesi neden hep bu kadar zor oldu merak eden bir yanım var ama cevapla da ilgilenmiyorum artık.

Gençliğinde ışıklı bir kadınmış. Gerçi hep öyle olabilir. İstediğinde parlama özelliğine sahip olan birisi. Belki de burcu nedeniyledir :), doğal bir çekiciliği varmış. Bence biraz eski Türk sineması oyuncularına benzeyen bir yanı varmış. Hoş bir esmerlik ve doğal bir güzellik. Beni en çok da, onunla sarıldığımız küçüklük fotoğraflarım etkiledi sanırım. Ailece çekilmiş fotoğraflarımız veya kalabalıkta çekildiklerimiz vardı ama ikimizin... sadece ikimizin ben çocukken çekildiğimiz fotoğraflarını görmek... belki de bana bu yazıyı yazdıran durumdur. Bir de tabi onu çok güzel bulduğumu yazmak istemiştim. :)

Daha evvel sosyal medyada bir içerik görmüştüm. Sokak röportajı gibi bir içerikte insanlara ''sizce dünyadaki ennnnn güzel kadın kim'' diyorlardı ahahahhahah. Herkes birilerini diyordu, genelde aynı - benzer isimler. Bir kadınsa ''annem'' dedi. Bu soruyu bana sorsalardı, önce yolumu değiştirirdim, sokak röportajı ne alaka yyaaa :) ama baktım yolumu değiştiremiyorum şey derdim ben de... Annem.