Karlar Ülkesi (Yasunari Kawabata) | Kitap Yorumu

Yazar: Yasunari Kawabata, Çevirmen: Hüseyin Can Erkin,
Yayınevi: Can Yayınları

Yaşadığımız coğrafya, içinde doğduğumuz ve büyüdüğümüz toplum, hatta bizi çevreleyen iklim ve doğa aslında dünyayı anlamlandırma şeklimizi büyük ölçüde etkiliyor. Dünya edebiyatında farklı milletlere ait eserler okumayı da en çok bu nedenle seviyorum. Hiç ayak basmadığım toprakların havasını edebiyat yoluyla soluyor gibi hissediyorum.

Kawabata'nın önemli eserleri arasında gösterilen bu kitabında da, yazarın kendi kültürünü günlük yaşamın doğal akışında işlediğini görüyoruz. Yalın bir anlatıma sahip olan kitapta biz okurları, kitabın en başından en sonuna kadar karlarla kaplı bir yörenin doğa tasvirleri karşılıyor. Öyle ki, eserin kurgusunun bir olaydan çok, karlar ülkesi olarak bilinen bu yörenin merkezinde konumlandırıldığını çok geçmeden seziyoruz. Yazar bu kısa romanında aslında Japon kısa şiiri olarak bilinen haiku türünü düzyazıya aktarmış. Şiir türünden gelen ritmik dilin, düzyazılı bir anlatımda gözlem gücünü artıran bir durum olduğunu söyleyebilirim. Öte yandan sezgiye önem veren, anın akışını ve oluş halinin kendisini vurgulayan Uzak Doğu felsefelerinde gördüğümüz ana tema, bu kitapta da gözümüze çarpıyor. 

Kitapta aileden varlıklı ve evli bir adam olan Shimamura ile trajik bir yaşamı bulanan geyşa Komako'nun zamana yayılan ilişkisi işlenirken bir olaydan çok, aslında okurlar olarak karakterlerle birlikte o anda oluş anını deneyimlememizin hedeflendiğini düşünüyorum. Bu nedenle de kitabı okurken, kitabın her ne kadar yalın bir anlatımı bulunsa da, dikkatimizi okuma anına vermemiz gerekiyor. Aksi halde o anda bulunma halinden kopup ben ne okuyorum şimdi bocalaması yaşanabilir. İki kısma ayrılan kitabın ilk kısmını bu dikkat kayması nedeniyle ben iki kez okudum. :)

Dediğim gibi kitapta aslında ne kişiler, ne mekan, ne olaylar... en bariz olarak ''anda bulunma hali'' öne çıkarılmış. Gözlemlere dayalı olarak bir anı kaplayan çeşitli olaylar aktarıldığı için de bazı okurlar belki kitabı yavaş akan, durağan veya sıkıcı olarak nitelendirebilirler. Ancak Japon Edebiyatı'nda genel olarak var olan bu doğal akışı merkeze alma formunun ben zaten yazarların kendi kültürlerinden ileri geldiğini düşünüyorum. Bu kitapta ise bu durum biraz daha belirgin olarak öne çıkıyordu.

Karakterler ise birbirlerinden zıt özelliklere sahip ancak bu nedenle birbirlerini tamamlayan ve geliştiren yönleriyle doğal akışla ön plana çıkıyordu. Batı tarzı dans hakkında yazılar yazan Shimamura, hayatı boyunca bu dansı kendi gözleriyle canlı olarak izlememiş bir adamdı. Gördüğü fotoğraflar ve okuduğu kitaplar ile edilgen olarak edindiği bilgiler üzerinden yazdığı yazılar ile yazar sıfatı elde etmişti. İlginç olan durum ise Shimamura'nın iş hayatındaki bu durumun kendi kişilik özelliği olması. Özel hayatında da ne kendi ailesiyle, ne de kaplıca otelinde tanıştığı geyşa Komako ile yaşadıklarında bir gözlemci olmanın ötesine geçemediği, yörenin soğuk ve beyaza bürünmüş doğasının, karakterin kişiliği ile uyumlu olduğu ve hatta karakterin tasvirinin de mekan yoluyla belirgin hale getirildiği görülüyor.

Aynı şekilde Komako ve Yoko da hayat öyküleri açıkça anlatılan, hatta yeri geldiğinde bunu kendi ağızlarıyla ifade eden ancak yine de ketum bir imaj çizen karakterlerdi. Karakterler ve mekanla pekişen soğuk atmosfer ise kitabın anlatımındaki sabitliği ortaya çıkarmış. Bu nedenle de okuması kolay gibi görünen ama zor olan bir kitap olduğunu düşünüyorum. Ancak kitap tüm bu özellikleri sayesinde bana ilginç diyebileceğim bir okuma deneyimi sundu.

Aynı yazarın Kiraz Çiçekleri isimli kitabını da bu yıl içinde okumuş ve şurada da yorumlamıştım. Açıkçası anlatım olarak Karlar Ülkesi daha farklı ve özgün bir kitap. Ancak dediğim gibi soğuk, uzak bir havası var. Belki de yazarın en başından Karlar Ülkesi adını verdiği bu kitabın okur üzerinde bırakmasının amaçlandığı etkisi de budur. Öte yandan Kiraz Çiçekleri tıpkı baharla ısınan hava gibi bir etki bırakmıştı üstümde. Yazarın okurlarına anlattıklarını hissettirmeyi başarabilen bir yazar olduğunu düşünüyorum. Kiraz Çiçekleri'ni daha fazla sevmekle birlikte, iki kitabını da öneriyorum.

Kitaplarla kalın.

ALINTILAR

Tren iki vilayeti sınır altından bağlayan uzun tünelden çıkınca karlar ülkesine girdi. Gece göğünün altında yer bembeyaz uzanıyordu. (Sayfa 13)

Böyle bir yerde, çok geçmeden yalnızlık çekmeye, özlemeye başlar. O genç yaşında yazık ona. (Sayfa 13)

Hayal kırıklığısınız. (Sayfa 26)

Evet. Eski günlüklere bakmak keyiflidir. Hiçbir şey gizlemeksizin yazılır zira. Yalnız başına okurken bile utanç duyulacak yanları olur. (Sayfa 39)

...insan elinden geleni yapınca kendini iyi hissediyor olmalı. (Sayfa 54)

Delireceğimden endişeliydim. Bir şeyleri var gücümle düşünüyordum, ama ne düşündüğümü kendim de tam olarak anlayamıyordum. Korkutucu değil mi? Bir nebze uyuyamıyordum, yalnızca bir partiye gittiğimde kendimi iyi hissediyordum. Bin bir çeşit rüya gördüm. Doğru dürüst yemek de yiyemiyordum. Yer hasırını yumruklayıp duruyordum. Hem de o sıcak günlerde. (Sayfa 56)

Çocuklar onları sevdiğinizi hemen anlar. (Sayfa 65)

İnat etme, oluruna bırak, bağışla ve unut işte. (Sayfa 71)

Artık günlük tutmayacağım. Hepsini yakacağım. (Sayfa 72)

Neyse artık, kaderimizde varsa yine karşılaşırız. (Sayfa 74)

Bir daha kimseyi uğurlamaya gitmek istemiyorum. Sözcüklere dökülemeyecek bir ruh hali yarattı seni uğurlamam. (Sayfa 80)

Yalancı. Çok bekledim seni. Artık söylediklerinin tek kelimesine bile güvenmiyorum. (Sayfa 81)

Canım sıkılıyor. Önceden her şeyi bir araya gelerek hallederdik, ama gitgide çıkarcılık ağır bastı, herkes kafasına göre takılıyor. Burası çok değişti artık. (Sayfa 82))

Bazen kendimi çok yalnız hissediyorum. Üzülüyorum. Tam bir aptalım. Sen yarın Tokyo'daki evine dön artık. (Sayfa 87)

Bu kararsızlık seni bir yere götürmez. (Sayfa 114)

Göğü dolduran ışık katmanına rağmen, yeryüzünün böylesine karanlık olması Shimamura'ya inanılmaz geliyordu. (Sayfa 138)

Not: Bu kitap yorumu yazısı reklam değildir, kitap önerisidir.