Postacı (David Brin) | Kitap Yorumu

Yazar: David Brin, Çevirmen: Sönmez Güven,
Yayınevi: İthaki Yayınları

Kitapta sebebi bilinmeyen bir nedenle çıkan nükleer savaşın ardından yaşananları okuyoruz. Post apokaliptik (kıyamet sonrası) senaryoların tipik özelliklerini taşıyan kurguda bizleri bozulmuş bir ekosistem, çökmüş toplumsal yapılar ve insan avları karşılıyor. Çöküşün ardından geçen on yedi yılı gezgin bir ozan olarak geçiren ana karakterimiz Gordon, eşyalarını çalan serserilerin peşine düştüğünde yıllar öncesinden kalma bir posta arabası buluyor. Postacının üniformasını giyerek yollara düşen Gordon, uğradığı yerlerde kendisine çöküş öncesindeki dünyanın izlerini taşıyan bir hikaye uyduruyor. Yeni Birleşik Devletler'in öyküsünü gittiği topluluklarda iyi karşılanabilmek için anlatan genç adam, zamanla kendi kurgusuna da umut bağlamaya başlıyor. İnsanlar için Gordon'un üzerindeki üniforma ve şapkasında parlayan amblem bile çok şey ifade ediyor. Neredeyse hüzne varan bir inanç. Kıyamet öncesinden kalan bu izler, insanlara hayatın yeniden düzene girebileceğine dair umut veriyor. Kitap boyunca, gezgin postacının insanlara anlattığı yeni kurulan devletin posta ağını oluşturma hikayesi üzerinden çökmüş bir toplumun yaşadıklarına tanıklık ediyoruz.

Post-apokaliptik (kıyamet sonrası) senaryolar, edebiyat ve sinemada sıklıkla karşımıza çıkan bilimkurgu türünün bir alt türüdür. Bu tür kurgularda; nükleer savaş, salgın hastalıklar, halkın veya çeşitli yaratıkların ayaklanması gibi nedenlerle çöken toplumların ve bozulan ekosistemin ardından verilen hayatta kalma mücadelesi konu alınır. Çöküşün nedeni bilinen ya da bilinmeyen bir felaket olabilir. Bu kitabı ise bana göre diğer post apokaliptik kurgulardan ayıran belli başlı temel noktalar bulunuyor. Bunların başında hikayenin geçtiği zaman dilimi geliyor. Bu türdeki eserlerde genellikle ya çöküşün hemen ardından yaşananlar ya da aradan yıllar geçtikten sonra kurulan yeni düzende ortaya çıkan olaylar işlenir. Ancak Postacı'da çöküşe neden olan olayların çoktan yaşanıp sona erdiğini, buna karşılık henüz yeni bir düzenin kurulmadığını görüyoruz. Kitap, tam da bu iki dönem arasındaki boşlukta, yeni bir düzen kurma mücadelesini konu ediniyor. Bu yönüyle bir geçiş sürecini ele alması, eseri türün diğer örneklerinden ayıran özelliklerden biri olarak öne çıkıyor.

Kıyamet sonrasında umut yeşerten bir postacı fikri de oldukça ilginç bir seçim. Daha önce bir postacı üzerine hiç düşünmüş müydünüz? Ben düşünmemiştim. Bir postacı ne yapar? Günümüzde bile postacıların yerini büyük ölçüde dijital araçlar almışken, nükleer savaş sonrasında bir postacının işlevi ne kadar değerli olabilir? Tam bu noktada kitabın 1985 yılında yazıldığını ve olayların 2010'lu yılların başında geçtiğini de belirtmeliyim. Buradan hareketle yazarın, 1980'lerin başında ve ortasında, postacıların yeni bir dünya düzeninin kurulmasında etkili olabileceğini düşündüğünü söyleyebiliriz. Bunun nedenlerinden biri, postacıların tıpkı gezgin bir ozan olan ana karakterimiz Gordon gibi yolculuk ederek işlerini yapmaları olabilir. Diğer bir neden ise postacıların devlete bağlı memurlar olması olarak açıklanabilir. Hem seyahat ederek konar göçer bir toplumsal yapıya uyum sağlayabilmeleri, hem de devlet memuru kimlikleriyle kurumsal bir yapıyı temsil etmeleri gibi özellikleri, yazarın yeni bir düzen kurma umudunu taşıyacak karakter için neden bu mesleği ve aslında bu görevi seçtiğini anlamamızı sağlıyor.

Öte yandan postacıların temel görevi, insanlar arasında iletişimi sağlamaktır. Bu kitapta da Gordon, biraz da şansın yardımıyla, ölmüş insanların postaları arasından yaşayan birine gönderilmiş bir mektubu yıllar sonra sahibine ulaştırıyor. Bu ilk ve şanslı adım, kendi yönetim sistemlerini kurmak için zihinsel ve fiziksel anlamda mücadele eden, bir yapı oluşturmayı amaçlayan diğer topluluklara yeniden birlik bilinci aşılamasına yardımcı oluyor. Bir noktadan sonra ortada yeniden yapılanmış resmi bir devletin bulunup bulunmaması ya da insanların Gordon'a inanıp inanmaması önemini yitiriyor. Önemli olan, Gordon'un üzerindeki üniformanın temsil ettiği anlam oluyor: Bağlılık. Gordon'un kurgusal öyküsünü gerçek hayata bağlayan da temelde bu oluyor. İnsanların yıkılan düzene duydukları bağlılık. Postacı kavramı, bu noktada insanların eski alışkanlıklarına ve geçmişten taşıdıkları değerlere seslenmesi bakımından yeniden anlam kazanıyor.

Kitapta yeniden yapılandırılmaya çalışılan iki yönetim sistemi özellikle ön plana çıkıyor. Her ikisi de insanları tek elden yönetmeye dayanan baskıcı sistemler olsa da yöntemlerinin birbirinden farklı olduğunu görüyoruz. Bunlardan ilki, Tepegöz adı verilen ilkel bir yapay zeka tarafından yönetilen ve diğer topluluklara kıyasla bilimsel açıdan daha gelişmiş görünen bir toplumsal yapı. Bu yapıda hayatını çiftçilikle geçiren halkı belirli bir örgütlenme bilinci etrafında bir arada tutan başlıca güç, sözünü ettiğimiz Tepegöz. Varlığın adı diğer topluluklara kadar ulaşmış olsa da bu topluluklar Tepegöz'ün tam olarak ne olduğunu bilmiyorlar. Bununla birlikte Tepegöz'ün yönettiği ana topluluğun kıyamet öncesinden kalma basit teknolojik araçları, özellikle de oyuncakları, misyonerlik faaliyetlerinde kullanmak üzere çevredeki topluluklara gönderdiğini görüyoruz. Buradan hareketle bu topluluğun kendi içine kapanmış bir yapı olmadığını; aksine genişlemeyi ve egemenliğini diğer topluluklar üzerinde de hissettirmeyi amaçladığını söyleyebiliriz.

Gordon da barış içinde yönetildiği izlenimini edindiği bu topluluğa, yaşadığı bir dizi talihsiz olayın da etkisiyle, ulaşıyor. Bu noktada yazarın hayal gücünün sınırlarının kitabın yayımlandığı dönemin, yani 1980'lerin teknolojik imkanlarıyla sınırlı kaldığını görmek mümkün. Tepegöz'ü günümüzdeki gelişmiş yapay zekalarla karşılaştırdığımızda oldukça ilkel kaldığını söyleyebiliriz. Bununla birlikte yazarın isabetli tahminlerde bulunduğu noktalar da bulunuyor. Örneğin bu toplulukta barışı koruyan temel unsur, Tepegöz'ün halkın sorularına cüzi bir ücret karşılığında verdiği, kimi zaman öneri niteliğinde, kimi zaman ise kehaneti andıran yanıtlar. Ancak gezegenin fiziksel yapısını bile bozan bir savaşın ardından internet ağının ortadan kalktığı bir dünyada, bir yapay zekanın nasıl olup da varlığını sürdürebildiğini mantıklı bir zemine oturtmak oldukça güç. Tabii halk da bu durumu sorgulamıyor. Onlar yalnızca Tepegöz'ün sorularına yanıt vermesiyle ilgileniyor. Hatta verilen yanıtların ne olduğunun bile bir noktadan sonra pek önemi kalmıyor. Burada insanın kendi iradesini başka bir varlığa devretmesi ve günlük yaşamını yalnızca beslenme, barınma gibi temel ihtiyaçlarını karşılamak üzere çalışarak sürdürmesi tehlikesi ön plana çıkıyor. Üstelik kendisine sunulan gerçekliği sorgulamadan kabul etmesi, bilimsel bilgiyle sözde bilim arasındaki ayrımı gözetmeksizin önüne konulanlarla yetinmesi de bu tablonun bir parçası. Ancak halk bunları da sorgulamıyor. Çünkü yanıtları bulmak ve gerçeği araştırmak artık halkın değil, Tepegöz'ün görevi.

Kurguda karşımıza çıkan ikinci baskıcı yönetim yapısı ise Holnist adı verilen, yağmayla güçlenen barbarlardan oluşan bir sistem. Ancak Holnistlerin gücünü hafife almamak gerekiyor. Hatta güçlü olanın güçsüzü ezdiği bu yeni dünya düzeninde, söz konusu barbar yapılanmanın oldukça etkili bir güç haline geldiğini görüyoruz. Nathan Holn isimli hayatta kalmacı ve faşist bir lider tarafından oluşturulan bu sistemin arka planında, yıkım öncesi dünyanın faşist ideolojilerinin izlerini görmek mümkün. Acımasız, militan ve kadın düşmanı bir anlayışa sahip olan bu erkek egemen sistemin temel amacı, yalnızca hayatta kalmanın ötesinde, güçlü olanın zayıfı ezdiği ve böylece devletin, diğer bir ifadeyle toplumsal yapının, güçlendiği sözde bir ''özgür'' düzen oluşturmak. Ancak bu yönetim biçiminde ne kadar acımasızsanız, toplumun erkek egemen güç ilişkilerine ne kadar bağlıysanız ve cinsiyetiniz erkekse o kadar güç kazanabiliyorsunuz. Tabii fişiniz çekilene kadar.

Kitabın ilk kırılma noktası, Gordon'un posta arabasını bulması ve postacı üniformasını giyerek insanlara Yeni Birleşik Devletler'in varlığına ilişkin bir hikaye anlatmaya başlamasıyla gerçekleşiyor. Gordon, bu yalan aracılığıyla insanlara umut aşılıyor. İkinci kırılma noktası ise Gordon'un, uzaklardaki yeni devlet adına bir posta ağı kurma görevini yerine getirdiği izlenimini vererek birbirinden bağımsız topluluklar arasında iletişimi sağlamasıyla ortaya çıkıyor. Böylece başlangıçta yalnızca kendi hikayesini inandırıcı kılmak için çıktığı yolculuk, giderek toplulukları birbirine bağlayan gerçek bir çabaya dönüşüyor. Son ve en büyük kırılma noktası ise Yeni Birleşik Devletler hikayesinin artık destekçiler bulması ve Gordon'un bu sayede saygın bir unvan kazanmasıyla gerçekleşiyor. Bir araya getirdiği topluluklar ile Holnistlerin lideri General Bethlehem'in komutasındaki acımasız ordu arasında yaşanan çatışma, hikayenin seyrini değiştiriyor.

Kitaba dair öznel yorumuma gelecek olursam, Postacı'nın büyük bir potansiyel barındırmasına rağmen bu potansiyeli gerçekleştirmekte yetersiz kaldığını düşünüyorum. Yazar; özgün bir fikir bulmak, bu fikir etrafında bir atmosfer yaratmak ve yarattığı atmosferi akıcı bir dille anlatmak gibi konularda benden geçer not aldı. Kitabın kendine has bir atmosfere sahip olduğunu daha ilk bölümlerinden itibaren anlamak mümkün. Bu durum özellikle okurun daha önce karşılaşmadığı yeni bir evrenin konu edildiği eserlerde kitaba artı puan kazandırıyor. Ancak bana kalırsa kitabın temel sorunu, yazarın kurgunun çatısını yeterince sağlam oluşturamaması. Bu ne demek? Yazarın özgün bir kurgu oluşturduğu açık ancak bu kurgunun sınırlarını ve okur için yabancı olan kavramları yeterince net ortaya koyamadığını düşünüyorum. Olayları, karakterleri ve toplulukları, hatta biraz daha derine indiğimizde bu yapıların arkasındaki felsefeyi bile oluşturabilmiş. Ancak bütün bu unsurları bir araya getirip tutarlı bir bütün haline getirme aşamasında ortaya bir karmaşa çıkıyor. Bunun da kurguyu zayıflattığını düşünüyorum.

Kitap dört bölümden oluşuyor. İlk bölümde olayların genel çerçevesini öğrendiğimiz için kitabı merakla okudum. İkinci bölümde kurgunun yön değiştirmeye başladığını görmekle birlikte kitabın temel felsefesine dair de fikir edinmeye başladım. Ancak özellikle üçüncü bölümde tam anlamıyla bir karmaşa hakimdi. Yukarıda sözünü ettiğim ''çatı sorunu'' da kendini asıl burada göstermeye başladı. Bana kalırsa yazar, kurgunun ana hatlarını en başından itibaren kendi zihninde daha net belirlemiş olsaydı olay örgüsü de çok daha derli toplu ilerleyebilirdi. Burada yazarın bütün bu ayrıntıları okurla paylaşması gerektiğini söylemiyorum. Bir yazarın, okurun karşısına çıkarmadığı ayrıntılar da dahil olmak üzere, nasıl bir hikaye anlatacağına dair kendi içinde tutarlı bir plana sahip olmasından söz ediyorum. Ancak bir noktadan sonra bazı olayların, sanki ''suyundan da koyalım'' anlayışıyla, gereksiz yere kurgunun içine dahil edildiğini düşünüyorum.

Bazı kurgular, yazarın bilinçli tercihi doğrultusunda karmaşık bir yapıya sahiptir. Üstelik bu karmaşanın yazarın anlatım tarzından veya kurguyu planlama biçiminden kaynaklandığı da anlaşılır. Ancak bana kalırsa bu kitapta karmaşadan ziyade bir özensizlik hakimdi. Bu nedenle de belirli bir noktadan sonra kitaptan koptum. Hatta okumaya ara verseydim muhtemelen yeniden elime almak istemeyecek, okuma sürecim giderek uzayacak ve kendimi bir okuma tıkanıklığının içinde bulacaktım. Kitaptaki (post) Amerikan rüyası temasından da hiç hoşlanmadım. Tamam sizsiniz abi, sizsiniz; yeter be! (Amerikalılara.)

Kitaptan büyük beklentilerim olmasa da, adını ve ününü bildiğim bir eser olduğu için daha başarılı olmasını beklerdim. Buna rağmen okuduğuma pişman değilim. En azından ne anlattığını öğrenerek merakımı gidermiş oldum diyelim. Kitabın Kevin Costner'ın yönetmenliğini üstlendiği 1997 yapımı Haberci (The Postman) isimli bir film uyarlaması da bulunuyor. 

Kitaplarla kalın.


Sapık (Robert Bloch) | Kitap Yorumu

Yazar: Robert Bloch, Çevirmen: Ömer Ezer,
Yayınevi: İthaki Yayınları

Ed Gein isimli gerçek bir seri katilin yaşamından ilham alınarak oluşturulmuş kurguda bizleri, Norman Bates isimli ana karakter karşılar. Günün sıradan bir anını sahneleyen kitabın giriş bölümünde, Norman'a dair birkaç ipucu edinme imkanı buluruz. Okuduğu kitaba kendini kaptıran Norman, dışarıdan gelen yağmur sesinden dahi irkilmektedir. Onun kendine ayırdığı bu sıradan anı bir şeyin bozmasından endişelendiğini görürüz: Annesinin gelişinin. 

Norman kırklı yaşlarında yetişkin bir adam olsa da, tüm yaşamını annesinin gözetiminde geçirmiştir. Annesiyle birlikte motel işleterek geçimini sağlar. Norman'ın kitap okumayı sevdiğini görürüz. Dahası, okuduğu bu kitaplar üzerine fikir de yürütür. Norman'ın düşünce dünyasının çarpıklığı, okuduğu yetişkin kitaplarından öğrendiği fikirler ile dini saplantısı olan annesinin fikirlerinin bir karışımından meydana gelir. 

Bir gün bu motele çalıştığı işyerinden para kaçıran Mary'nin yolu düşer. Mary yirmili yaşlarının ortalarında genç bir kadındır. Nişanlısının yanına giderken yağmurlu yolda kaybolan Mary, kendisini bu ıssız pansiyonda bulur. Mary, Norman'ın normal bir yaşantısı olmadığını verdiği tepkilerden ve anlattıklarından çıkarır ancak üzerinde durmaz. Buna karşın Norman, kadınlarla iletişim kurabilen bir adam değildir ve pek müşterisi olmayan bu motele yolu düşmüş bu genç ve güzel kadın fazlasıyla ilgisini çeker. 

Genç kadının odasını gözetler ancak Norman'ı gözetleyen başka biri daha vardır. Anne, Norman'ı suç üstünde yakalamıştır ve bu günahın bedelini genç kadın ödeyecektir. Çünkü Anne'nin kuralları kesindir ve bu kuralları bozacak herhangi bir farklılık, anne oğulun yaşamını etkilemeden ortadan kaldırılmalıdır.

Kitapta ön planda cinayete kurban gitmiş genç bir kadının başına neler geldiğine dair olayları okurken, arka planda bizleri Norman ve Anne'nin sıradışı yaşamına dair gizemler beklemektedir.


SPOILER!

Norman dini konularda uç takıntılara ve tabulara sahip bir anne ile büyümüş orta yaşlı bir adam. Norman doğduğunda onları terk eden babası nedeniyle Anne figürünün oğluyla sağlıksız bir bağ geliştirdiği ifade ediliyor. Anne oğul arasında psikodinamik açıdan Oedipus kompleksi (Ödip Kompleksi) teması işlenmektedir. Norman'ın annesi cinsiyetler konusunda da takıntılı fikirlere sahiptir ve kadın erkek ilişkilerine, insan bedenine ve cinsiyet temasına günah bakış açısıyla yaklaşan ve Norman'ı da cinsiyetler konusunda korkuyla büyütmüş bir kadındır. 

Annesinin Norman'ın bir yetişkinin bilincine sahip olmasını istemediğini ve bunu Norman'ın bebekliğinden gençlik yıllarına dek çeşitli manipülasyonlarla adamı kendine patolojik açıdan bağımlı hale getirerek yönettiğini görürüz. Norman annesinden habersiz karar alamayacak şekilde onun yörüngesinde bir yaşam sürer. Ancak cinselliğin günah olduğu konusunda katı fikirlere sahip annesinin evlilik dışı bir şekilde bir adamla ilişki yaşaması ve Norman'ın buna şahit olması, Norman'ın annesine karşı olan saplantısını tetikler. Böylece Norman, annesi ve birlikte olduğu adamı intihar süsü verecek şekilde öldürerek ilk suçunu işler. Bu ilk suç, Norman'ın diğer suçlarına da zemin hazırlayacaktır. 

Norman annesinin kaybıyla baş edemez ve onun cesedini mezardan çıkararak bedenini tahnit eder. Böylece Norman'ın annesi onun zihninde ''Anne'' figürü olarak yaşamaya başlar ve karşısındaki ölü beden de onun bu senaryosunda ona yardım eder. Norman artık işlediği cinayetler için kendisini sorumlu tutmak zorunda değildir. Ona göre cinayetleri Anne işler, Norman ise hayırlı bir evlat olarak Anne'nin arkasını toplar. Bu noktada Norman'ın kişilik bölünmesi yaşadığını görürüz. Norman'ın eylemlerini şekillendiren olayları üç kişiliği yönetir: Norman'ın günlük yaşamını mümkün olduğunca az sorunla geçirmesini sağlayan yetişkin benliği, eylemlerini yöneten baskın benlik olan Anne benliği ve yetişkin Norman ile Anne arasında köprü görevi gören Çocuk benliği.

Norman'ın aynaya bakamaması da bu noktada dikkate değerdir. Bu durumda Norman'ın çocukluk ve gençlik yıllarında annesinin onun zihnine dikte ettiği fikirler sonucunda gelişen günah algısı belirleyici neden olduğu gibi, Norman aslında kendisini görmeyi de istemez. Çünkü annesini öldürmesinin suçluluk psikolojini yaşamamak için zihninde bir Anne benliği yaratmıştır ve o benlikten kopmak bir yana, o benliğin zihnindeki baskınlığını yitirmek bile Norman için bir varoluş problemi halini almış durumdadır.

Yetişkin Norman kendisinin Anne'den farklı bir kişilikte olduğunu düşünür. Hatta Anne'nin fikirlerinin hatalı, hasta düşünceler olduğunu ifade eder. Ona göre Anne sahiden de hastadır ve Norman iyi bir evlat olmasa akıl hastanesine kapatılması gerekmektedir. Norman annesinin tedavi olmamama halini de kendi üzerinden bir iyi evlat eylemi olarak değerlendirir. Ne olursa olsun Norman Anne'yi bırakamaz. Çocuk benliği Anne'ye daima muhtaçtır ve Anne benlik ile yetişkin Norman ne zaman karşılaşsa, Çocuk benlik ortaya çıkarak yetişkin Norman'ı baskılar. Yetişkin Norman bu nedenle de Anne'den kopamaz ve zihninin direksiyonunu ona verir.

Öte yandan yetişkin Norman annesinin yasakladığı ve günah kabul ettiği şeylere ilgi duymaktadır. Okuduğu kitaplar, cinselliğe olan suçluluk duygusuyla karışmış merakı ve ölmüş hayvanları doldurma (tahnit) ''hobisi'' buna örnektir. Bu durumu yetişkin Norman'ın Anne'ye bir çeşit başkaldırısı olarak da okuyabiliriz. Böylece Norman Freudyen bir bakışla id-ego-süperego arasında da denge kurmaktadır. Norman aslında topluma uyum sağlayan bir adam olduğunu düşünür. Toplumsal düzeni bozmasına neden olan durum, Anne'nin hasta olmasıdır. Anne Norman'dan kopamaz, bu nedenle de Norman Anne'den kopamaz.

Norman cinayetlerini annesinin elbiselerini giyip, onun gibi makyaj yaparak gerçekleştirir. Kendine geldiğinde ise yine Anne'nin arkasını toplayan bir ''hayırlı evlada'' dönüşür. Bu durum sırrı açığa çıkana kadar sürer. Kitaptaki gizem ve merak unsurlarını diri tutan da temelde budur. Kitabın ilk yarısında bir cinayet vakasının çözümüne dair bir kurgu akışını takip ederiz. Ancak olaylar geliştikçe fark ederiz ki, aslında okuduğumuz psikolojik bir vakanın öyküsü.


SPOILER BİTTİ!


Her ne kadar Norman karakteri Ed Gein'den ilham alınarak oluşturulsa da, gerçek yaşamdaki seri katilin suçları çok daha kan dondurucu bir boyutta diyebilirim. Bu bakımdan kitabın direkt olarak gerçek bir yaşam öyküsüne dayanmadığını ancak bu patolojik vakadan ilham alınarak yeni bir karakter oluşturulduğunu vurgulamakta fayda var. Kitabın ayrıca 1960 yapımı yönetmenliğinde Alfred Hitchcock'un yer aldığı Sapık (Psycho) isimli ünlü bir film uyarlaması bulunmaktadır. 

Benim kitaba dair fikrime gelecek olursak, kitabı fazlasıyla ilgi çekici bulduğumu söyleyebilirim. Bunda yazarın kurduğu anlatı çatısının da payı büyük. Olaylar geniş bir perspektiften başlayarak meselenin özüne ineceğimiz açıdan daralarak ilerliyor. Bu durum da yukarıda dediğim gibi kitaptaki merak ve gizem unsurlarını diri tutan bir etken. Kitabın akıcı bir anlatımı ve sürükleyici bir kurgu akışı bulunuyor. Anlatıcılar arasında değişimin yer alması ise kitaba sanki bir filmin sahnelerinin geçişini izlermişim gibi bir dinamiklik katmış. Bu durumu ayrıca beğendiğimi belirtmeliyim.

Kısa sürede okuduğum ve oldukça ilgi çekici bulduğum bir kitaptı. Sapık, suç-korku türü içerisinde kendine önemli bir yer edinmiş metinlerden birisi. Konusu ilginizi çektiyse sizler de göz atabilirsiniz.

Kitaplarla kalın.


Truva Tanrıçası - Tanrıça Çağırma Serisi 6 (P. C. Cast) | Kitap Yorumu

Yazar: P. C. Cast, Çevirmen: Gizem Onat,
Yayınevi: Pegasus Yayınları

Jacky ve Kat kızlar gecesinden sonra bir trafik kazasında yaşamlarını kaybedeceklerini bilemezlerdi. Tabii antik dünyada yaşayan iki genç kadının bedeninde uyanıp karşılarında üç Tanrıçayı göreceklerini de. Hera, Athena ve Venüs (kendisine Afrodit denmesinden hoşnut olmadığını sıklıkla belirtmiştir) Truva Savaşı'nın uzamasından hoşnut değillerdir. Ancak Olimpos'ta ikinci bir savaş çıkarmamak için bu düşüncelerini kendilerine saklayarak Zeus'un ruhu duymadan savaşı bitirmenin planlarını yaparlar.

Rivayet odur ki, ünlü Truva Savaşı'nın fitili üç güzeller yarışması ile ateşlenmiştir. Hani şu elma olayıyla. Deniz tanrıçası Thetis ile ölümlü kral Peleus'un Olimpos'taki düğününe, nifak ve anlaşmazlık tanrıçası Eris davet edilmez. Bilirsiniz ki böyle herkesin katıldığı büyük davetlere çağrılmayan, üstüne kötü şöhretli hanım ablalarımız, yani karakterlerimiz bunun intikamını muhakkak alırlar. Eris de boş durur mu, ''ooooo bu görkemli düğünde de ben hariç her güzel varmış'' diyerek düğün salonunun ortasına üstünde Grekçe ''En Güzele'' (Kalliste) yazan altından bir elma fırlatmaz mı... 

Hani efsane bu ya, elmayı gören üç Tanrıça; Olimpos tanrılarının kraliçesi baş tanrıça Hera, savaş ve bilgelik tanrıçası Athena, aşk ve güzellik tanrıçası Venüs elmanın kendisine ait olduğunu iddia eder. Olayın çözümü için baş tanrı Zeus'a baş vurulsa da, Zeus aman şimdi hanımla -Hera ile- başımız derde girmesin diyerek Truva Prensi Paris'i hakem olarak seçer. Bunun üzerine üç tanrıça da Paris'e kendisini seçmesi için rüşvet sunarlar. Hera, Avrupa ve Asya'nın krallığını, mutlak gücü; Athena, savaşta yenilmezliği ve bilgeliği; Venüs dünyanın en güzel ölümlü kadını olan Spartalı Helen'in aşkını vaat eder. Paris hangisini kabul etmiş dersiniz... Dünyanın en güzel kadını olan Helen'in aşkını. Tabii ortada ''küçük'' bir sorun vardır... Helen zaten Sparta Kralı Menelaos'un eşidir. Böylelikle on yıl sürecek olan Truva Savaşı başlar.

Kitapta bu üç güzel efsanesi bu kadar uzun uzun anlatılmıyor ancak savaş nereden nasıl çıktı, olaylar nasıl gelişti anlamamız için ben yorumumda ayrıca bu konuya değinmek istedim. Kitaptaki olaylar savaşın son yıllarında yaşanıyor. Buna göre hani en güzel kim yarışmasının ortaya atıldığı deniz tanrıçası Thetis'in düğünü vardı ya, işte o deniz tanrıçasının oğlu Akhilleus'un (Aşil) yaptığı seçim sonucunda bitmeyen savaş olayını konu alıyor. Homeros'un ünlü İlyada destanının başkahramanı olan Aşil, kendisine sunulan iki kadersel yoldan birini seçerek adını gücün, gururun ve kaçınılmaz insan yazgısının en büyük sembolü olarak edebiyata ve tarihe kazımıştır.

Efsaneye göre Zeus Aşil'e iki kader yolu sunar. Buna göre ilk yol kısa ve şanlı bir hayattır. Aşil'e insanüstü bir savaşçının gücü bahşedilecek ve Aşil bu güçleriyle savaşıp Truva Savaşı'nı kazanarak adını çağlar boyu unutulmaz kılacaktır. İkinci seçenekte ise Aşil evli, mutlu, çocuklu sıradan ama uzun bir hayatı sevdikleriyle paylaşacak ancak adı yüzyıllara kazınmayacak ve bir savaşçı olarak anımsanmayacaktır. On altı yaşındaki delikanlı ilk seçeneğin üstüne atlar ve böylelikle azılı savaşçının bedenine yerleşmesine izin verir. Ne zaman ki Aşil öfke ve tutku gibi kontrol etmekte zorlanacağı yüksek duygular hissetse, savaşçı onun bedenini ele geçirir ve artık Aşil bedenine dair kontrolünü kaybederek etrafında ne ve kim varsa yakar yıkar, öldürür. Duyguları olmayan acımasız bir yaratığa dönüşür.

Tanrıçalar, bilhassa aşk tanrıçası Venüs, yaşadığı modern dünyada özellikle de öfke kontrol problemi üzerine uzmanlaşmış çift terapisti ve psikolog Kat'in, Aşil'in bu duygu durum kontrolsüzlüğünü çözmesinde ona yardım edebilecek önemli bir kişi olduğunu düşünür. Tanrıça tam da genç kadını bu görev için seçmişken Kat'in arkadaşı Jacky ile birlikte ölmeleri, planda bazı oynamalara neden olur. Eş zamanlı olarak antik çağda iki başka kadın daha hayatını kaybetmiştir. Kat'in ruhu Truva prensesi Poliksena'nın, Jacky'nin ruhu ise prensesin hizmetlisi Melia'nın bedenine yerleştirilir. Böylelikle iki modern dünyalı kadın yeni bedenlerinde antik dünyadaki Truva Savaşı'nı aşkın rehberliğinde bitirme görevini üstlenmiş olurlar. Kitap boyunca da bu mitolojik öyküyü romantik bir yeniden uyarlama olarak okuyoruz.

Tanrıça Çağırma Serisi'nin her kitabında farklı tanrıçaların farklı ölümlü kadınlar ile yaptıkları anlaşmaların öyküsünü okuyoruz. Bu bakımdan serinin kitaplarını kronolojik bir sırayla okuma şartı bulunmuyor. Bu kitabı olayların farklı bir zaman diliminde geçmesi ve bir efsaneyi konu edinmesi nedeniyle merak edip okumaya başlamıştım. Tabii bir de üç büyük tanrıçayı birden kitapta görmek hoş bir durumdu. Akıcı bir anlatım ve sürükleyici bir kurguya sahip. Öte yandan bu serinin özgünlüğünü genel olarak seviyorum. Yunan mitolojisine ilginiz varsa ve romantik türde kitaplar okumaktan hoşlanıyorsanız bu seri hoş bir alternatif olabilir. Bu kitabı ise genel olarak beğenmekle birlikte olayların çok daha geniş bir ölçekte işlenme potansiyeli varken, yazarın bunu değerlendirmediğini düşünüyorum. Bir yerden sonra sadece Aşil'in cinsellik sorunlarını Kat'in bir terapist olarak çözmesini okur oluyoruz. Höhhh ama yani... Yine de kitaba kötü diyemesem de, beklentimi karşılayabileceği potansiyeli çok daha yüksekti diyebilirim. Bunun dışında kitabı okurken bolca güldüm. Özellikle de Jacky'nin sahneleri gerçekten komikti.

Kitaplarla kalın.


Tanrıçalar Serisi: Psike.

 

Psike bir kralın üç kızından en küçüğü ve en güzelidir. O kadar güzeldir ki bu genç kız, onun güzelliği dillere destan olmuştur. Dilden dile dolaşan prensesin güzelliği diğer ülkelere dek yayılır. Öyle ki başka ülkelerdeki insanlar bile Psike'yi görmek için uzun yolculuklara çıkmayı göze alırlarmış. İnsanlar artık aşk ve güzellik tanrıçası Afrodit'in (Venüs'ün) tapınaklarını ziyaret etmek yerine, Psike'nin güzelliğini görmek için saraya gider olmuşlar. 

Psike herkesin hayranlığını kazanan güzelliğine rağmen kimseye pas vermeyen bir kızmış. İnsanların ilgisini mi severmiş, kendi ilgisini akıtacak birisini mi bulamazmış bilinmez... prenses tüm bu dillere dolanan güzelliğine rağmen yalnızmış. Prensesin onun kadar güzel ve talipli olmayan ablaları evlenmişken, o, aşıklarıyla ilgilenmezmiş bile. Prensesin bu gururlu tavrı insanların ona olan ilgisini azaltmak şöyle dursun, prensesin daha da çok arzulanmasına neden olurmuş. Tahmin edersiniz ki bu durum Afrodit'in hiç de hoşuna gitmemiş. Ne cüretle bir ölümlü kendisinin tahtını gölgelemeye kalkarmış! Tanrıça, bu ölümlü genç kıza bir ders vermeye karar vermiş.

Tanrıça yanına oğlu aşk tanrısı Eros'u (Cupid) çağırmış ve ona Psike isimli bu ölümlü kızı yeryüzünün en çirkin adamına aşık etme görevini vermiş. Tanrıçasından emrini alan genç tanrı, altın oklarını omzuna atarak yeryüzüne inmiş. Bu okların bir ucu sivri ve aşka bulanmışken, diğer ucu küt ve değdiği kişide nefret hissi uyandıran güçteymiş. Eros gençliğinin verdiği zıpırlıkla yeryüzünün insanlarını aşk oyununa çekmeye bayılan bir ölümsüzmüş. Bu nedenle de annesi Afrodit'in görevini başı üstüne kabul ederek kendini yeryüzünün kalabalığına atmış. Neredeymiş şu ölümlü prenses... onu buldu mu dünyanın en çirkin adamının peşinden koşması için aşk okunu prensesin tam kalbine nişan alacakmış. Ancak o da ne... genç tanrı bu güzel prensesi gördüğü anda ona ilk görüşte aşık olmuş. Sonra da, hadi hadi artık tahmin edersiniz ki, genç prensesi dağın başındaki bir saraya kaçırmış...

Bu saray, içinde her şeyi olan görkemli ve sihirli bir saraymış. Sarayın çevresi ıssız ve ormandan ibaretmiş. Prenses, aşk tanrısıyla sarayda kalmayı kabul etmiş. Ancak onun ne bir ölümsüz olduğundan haberdarmış, ne de yakışıklı tanrı Eros olduğundan. Eros prensese aşkını sunmuş ama ondan karşılığında bir şey istemiş: ''Görmeden sev beni...'' Eros yalnızca geceleri sevgilisiyle buluşur ve ona mum ışığını dahi yakmayı yasaklarmış. Kimliğini güzel prensese hiç açık etmeden prensesle güzel zaman geçirir ve gün doğmadan saraydan ayrılırmış. Prenses, kimseye kalbini açmayan ve bu nedenle tanrıçanın öfkesini üzerine çeken şu ketum prenses, Eros'un dediğini yapmış. Gözlerini yummuş, karanlığı kabul etmiş ve sevgilisiyle sadece onu göremediği zamanlarda buluşmuşlar.

Gel zaman git zaman güzel prensesin ablaları kardeşlerini bulmuşlar. Bu ablalar küçük kardeşlerini hep içten içe kıskanan sinsi insanlarmış. Prensesin bu kocaman sarayda ona çok aşık bir adamla yaşadığını öğrendiklerinde de kardeşlerini çok kıskanmışlar ve prensesin aklına türlü çeşitli şüpheler sokmuşlar. Belki de çok çirkindir, demiş ablalardan birisi, bu nedenle de kendini sana göstermiyordur. Hatta belki de, demiş dehşetle bir diğeri, bir canavardır da seni kandırıyordur!

Tüm bu korku dolu tahminler prensesin kalbine sinmiş. Artık sevgilisini görmeden içi asla rahat edemezmiş. Kalbini yiyip kemiren şüpheden kurtulmasının tek yolu, karanlıkta beliren aşkını gözleriyle görmekmiş. Bir gece yine karanlık iyice çöktükten sonra Eros prensesinin yanına gelmiş. Birlikte zaman geçirmişler. Genç tanrı artık prensese güveniyormuş, onun kendisine verdiği sözü tutacağına kalbinde şüphe taşımadan inanmış. Eros, prensesin yanında uykuya dalmışken, prenses ablalarından aldığı gaz lambasının ışığını sevgilisinin yakışıklı yüzünde gezdirmiş. Karşısında bir canavar görmeyi beklerken, yeryüzünün en soluk kesici erkeğini gördüğü anda nefesini tutmuş. Sevgilisini daha yakından her detayıyla görmek istemiş. Onu incelemiş incelemiş... Prenses yaşadığı şokun alıklığıyla, pardon heyecanıyla, elindeki lambanın kızgın yağını genç tanrının omzuna damlatmış. Bunun üzerine aniden uykusundan uyanan Eros, aşkına tek bir kelime etmeden oklarını da yanına alarak oradan uçup gitmiş.

Eros'un ortadan kaybolmasıyla aşkın getirdiği büyü bozulmuş. Ortada ne büyülü bir saray kalmış, ne eşyalar. Yalnızca Psike. Ormanın ıssızlığında bir başına kalmış güzel prenses... Prenses ağlamış, ağlamış. Ne kadar ağlarsa ağlasın sevgilisi ona yanıt vermemiş, geri dönmemiş. Sanki yokmuş gibi, sanki hiç var olmamış gibi kaybolmuş. Prenses çok pişman olduğunu yakarmış. Göklere yakarmış, mabetlerde yakarmış ve şans istemiş. Tek bir şans daha istemiş... Tanrılardan ona yardım etmelerini tüm varlığıyla istemiş. Günler ve gecelerce. Çünkü yaşadığı acı, dayanılmazmış. Bu acı, prensesin artık boş kalan kalbinde yankılanmış. Bu nedenle de ayakları prensesi ondan hala hoşlanmayan kayınvalidesinin, tanrıça Afrodit'in sarayına dek götürmüş. Bu, Psike için bile, dünyanın en budalaca kararıymış. 

Afrodit Psike'ye merhamet etmek şöyle dursun, ona resmen saldırmış. Prensese hiç acımamış, onu bir dilenciye döndürene dek hırpalamış. Madem prenses kendisini yalnız hissediyormuş, tamammış, Tanrıça hala güzel olan prensese iki arkadaş vermiş: Can sıkıntısı ve hüzün. Artık senin yoldaşların bu iki arkadaş olacak demiş hiddetle. Prensesi kölesi yapmış. Prenses, kalbindeki devasa ağırlıkla her şeye göz yummuş. Tek isteği, kaybettiği aşkıymış. Varken kıymetini göremediği bu aşk, yokluğuyla kalbinde taşlar kadar ağır bir hal almış. O kadar ağırmış ki bu aşkın boşluğu, genç prenses bu boşluktan kurtulmak için sesini çıkarmamış. Umut etmiş... Aşkını bir kez de olsa yeniden kalbinde hissedebilmek için ona yapılan tüm haksızlığa rağmen sadece... umut edebilmiş.

Afrodit'in işkenceleri bitmemiş. Eğer ki aşkını istiyorsan demiş ağzından çıkan kelimeleri pür dikkat dinleyen prensese, sana verdiğim görevleri yerine getirmelisin. Bu görevler tabii ki bir ölümlünün asla yerine getiremeyeceği imkansızlıktaymış. Tanrıça prensesin çaresizliğiyle eğleniyormuş. Prenses artık o kadar da ilgi çekmiyormuş, çünkü meşgulmüş. İnsanlar prensesi değil, yeniden güzellik tanrıçasını ziyaret ediyor ve onu anıyorlarmış. Tanrıça bu keyifle prensese görevlerini sıralamış.

Prensesin dört görevi varmış. İlk görev buğday, arpa, mısır vb gibi tahılların birbirine karışan tohumlarını gün doğumuna dek ayırmakmış. Prensesin bu görevi, üstelik bu kadar kısa sürede, tek başına tamamlaması mümkün değilmiş. Prensese karıncalar yardım etmiş. Prenses her şeyi tek başına yapmak zorunda olmadığını fark etmiş; yardım almak onu aşkına bir adım daha yaklaştırmış.

Prensesin ilk görevi tamamladığını gören tanrıça ciddileşmiş ve ona ikinci bir imkansız görev vermiş. Tanrıça, prensesten vahşi ve saldırgan altın postlu koçların yünlerini getirmesini istemiş. Psike'nin bu öfkeli koçları tek tek yakalaması mümkün değilmiş. Bir nehir perisi yorgun prensese akıl vermiş; ''koçların peşinde koşturmak yerine bekle...'' Böylece prenses uygun anı beklemiş ve oradan oraya koşup yorulmuş koçların ağaç dallarına takılan yünlerini toplamış. Prenses, her zaman için en büyük enerjiyi harcamanın ona başarıyı getirmediğini anlamış. Önemli olan, akıllıca davranmakmış.

Prensesin üçüncü görevi, Styx Nehri'nin suyunu getirmekmiş. Bu nehir ulaşılması imkansız bir konumdaymış. Prenses kayalıkların tepesindeki bu su kaynağına tek başına ulaşamayacağını düşünürken bir kartal ona yardım etmiş. Bu kartal baş tanrı Zeus'un kartalıymış. Kartalın yardımıyla prenses üçüncü görevini de yerine getirmiş. Kader, prensesin çabasını destekliyormuş.

Prensesin tüm görevleri yerine getirdiğini gören tanrıça bu durumdan hoşnut değilmiş. Bu nedenle de prensesi zayıf noktasından yakalamaya karar vermiş. Ondan kendisine yeraltı kraliçesi Persephone'un kutusunu getirmesini istemiş. Prensesin son görevi için yerin yedi kat altına, yaşayan bir insan olarak ölüler diyarına, inmesi gerekmekteymiş. Prenses aşkı için bu yolculuğu da göze almış. En derinlere kadar inmiş ve Tanrıça Persephone'dan söz konusu güzellik kutusunu almış. Persephone prensesi uyarmış, ''bu diyardan çıkana kadar sakın kutunun içine bakma.'' Ancak prenses, tanrıça Afrodit'in de tahmin ettiği gibi, merakına yenik düşerek kutuyu açmış ve kendisini sonsuz ölüm uykusu karşılamış.

Kutunun yaydığı büyüyle olduğu yere çöken prenses derin bir uykuya dalmış. Hiçbir güç onu uyandıramazmış gibi uyumuş uyumuş. Bu sırada aşkının kendisine ihanet ettiğini düşünen genç tanrı Eros'un yarası büyük oranda iyileşmiş, solgun bir ize dönüşmüş. Bundan olacak aklına sevgilisi gelmiş. Sevgilisinin aşkı için katlandıkları kalbini acıtmış. Şimdi de yük taşıma sırası aşk tanrısındaymış. Ölüm uykusundaki prensesini bulmuş ve onu kollarının arasında göklere çıkarmış. Tanrı Zeus'a ona yeniden hayat vermesi için yalvarmış. Yaşananları uzaklardan izlemiş olan Zeus, ölümsüzlük içeceği olarak bilinen ambrosia'dan prensese içirilmesini kabul etmiş ve böylece ölümlü prenses, bir tanrıça olarak yeni ölümsüz yaşamına gözlerini açmış.

Bu hikaye bizlere uzun bir yolculuk sonrasında kalbindeki aşkla ölümsüzlüğe ulaşan ruh (psike) ile ancak tam bir inançla istendiğinde ulaşılabilen aşkın (eros\ cupid) öyküsünü bir mit üzerinden anlatmaktadır. Eros sevgilisinden ilk bakışta anlamsız, hatta haksızlık gibi görünen bir şey ister. Eros'un prensese verdiği maddi ve manevi tüm zenginliğin arasında ondan istediği tek bir şey vardır: İnanç (sadakat). Bize inan, der prensese. Beni görmeden, bize inan... Ancak prenses çok gençtir. Bir ölümlü için bir ölümsüzün sonsuz bilgeliği, bu ölümsüz en oyuncu ölümsüzlerden biri olan zıpır aşk tanrısı olsa bile, deneyim elde etmeden anlaşılamaz. Bu deneyimi Psike, kalbinde başlatır. Aşkı onun sözünü tutmamasıyla, şüphesiyle, uzaklara uçup gittiği anda içinde orada olduğunu daha önce hiç fark edemediği bir boşluğu hisseder. Bu öyle bir boşluktur ki, Psike bu boşluğun ağırlığıyla delirecek gibi olur. 

Psike aşkı kör gözlerle aramaya başlar. Yeryüzünü gezer, mabetlerde gökyüzüne yakarır. Ölümlü ve ölümsüz her varoluşta aşkı görmeye çalışır. Daha evvel hiç düşünmeden verdiği tutmadığı sözde geçen aşkı, gözleriyle görmek istediği için kaybettiği aşkını kalbiyle görmeyi, çıktığı uzun ve zorlu yolculukta öğrenir. Bu yolculukta prensesin aşkına ulaşmasına diğer varlıklar da yardımcı olur. Prenses hiçbir zaman yalnız kalmaz. Hatta prensese zorluk olsun diye tanrıçanın prensesin zihnine yerleştirdiği hüzün ve can sıkıntısı bile genç ölümlünün yoldaşı olur. Bu dayanılmaz iki düşünce, genç kadının ruhundaki boşluğun ağırlığını o boşluğu görmeyi reddedemeyeceği kadar fazla arttırır. Böylece prenses, aşkı bulma hedefinden istese bile vazgeçemez. Acısı, bunu katlanılmaz kılar.

Psike bu yolculukta tutmadığı sözünün ne anlama geldiğini öğrenir. Bu söz yalnızca sevgilisine kapalı bir kalple verdiği öylesine bir söz değildir. Bu yolculuk prensesin kalbini açar. İnanç, işte, prenses tüm bu zorlu görevler yoluyla inanmayı öğrenir. Gözleri kapalı bile olsa, karanlıkta bile kalsa, istediği o aşka inanmayı öğrenir. Prenses hedefine aşıktır ve o hedefe giden yolun tek rehberi, inancıdır.

Prenses inandıkça, diğer ölümlü ve ölümsüz varlıklar da ona inanır. Hatta bir yerden sonra, prensesin ölümlü benliğinin bu yolculuğa katlanamadığı noktada bile, aşkı onun yanında biter. Prenses başarmıştır. Böylece prensesin inancı onu ölümsüz kılar. Prenses Psike'yi bir tanrıçaya dönüştüren inancın kaynağı budur: Ruhu.

Ben tanrıça mitlerinin ilkini kaleme aldığım bahar tanrıçası ve yeraltı kraliçesi Persephone'un hikayesini anlattığım şu yazımda da görüldüğü üzere, kahramanın yolculuğunu aşarak içindeki gücü keşfeden kahraman hikayelerini daha ilham verici buluyorum. Bu hikayeye dair kendi yorumuma göre Psike, tıpkı bahar tanrıçası Persephone gibi çıktığı yolculukta kendi benliğini keşfetmesi sonucunda bir tanrıçaya, bir ölümsüze, dönüşüyor. Bu hikayedeki aşk tanrısı Eros ise Psike'nin yolculuğunda ona rehberlik eden aynası, öğretmeni ve özünden gelen dileği konumunda yer alıyor.

Buraya kadar anlattığım kısım, Psike ile Eros mitinin her yerde üç aşağı beş yukarı görebileceğiniz ana hikaye kısmıydı. Yazımın bundan sonrasında ise bu öykünün bana düşündürdüklerinden hareketle kendi çıkarımlarımı açıklayacağım.


1. Afrodit gerçekten de zalim bir tanrıça olduğu için Psike'ye işkence mi etti?

Tabi ki hayır. Afrodit on iki büyükler arasında bana göre en kafa dengi olan tanrıçalardan birisi. Ayrıca o aşk, güzellik, çekim ve bereketin tanrıçası. Böyle küçük hesaplar peşinde koşmaz. Pek tabii ölümlülerin onun mabetlerini unutup ölümlü bir kızcağızın peşine takılmaları canını sıkmış olabilir ancak sırf bu nedenle de genç bir kıza, hele de müstakbel gelinine kök söktürmekle uğraşmaz. Keyfine bakar canım aaaaa, elin mızıklayan kızıyla ne uğraşsın koskoca tanrıça... 

Peki o halde tanrıça neden dolayı kızgındı veya kızgın gibi görünüyordu da Psike'yi bu kadar zorladı? Çünkü, Psike'nin yüreğinde muhtemelen aşk tanrıçasının bildiği bir dilek vardı. Bu dilek, aşktı. Psike kötü kalpliliğinden ölümlü taliplerini peşinden koşturmuyordu (sanırım); Psike, aşkı diliyordu ancak buna karşın bu dileğini bir kez bile Tanrıça'ya iletmedi. Ancak çok zorda kaldığında ona sığındı. Artık dayanamadığında... Bu nedenle de Tanrıça, bana göre, Psike'yi kaçtığı gerçekle yüzleştirdi. Kaçamasın, artık biraz bile kaçamasın diye, ona bu dileğinin yokluğunu da, gerçekleşme umudunu da dibine kadar hissettirdi. Emek vermesini sağladı. Yoksa Psike'ye kalsa sarayında somurtarak oturmaya devam ederdi... 

Peki o halde Tanrıça Afrodit'in oğlu Eros'a verdiği görev de neyin nesiydi? Ok kalbine saplandığı anda prensesin özgür iradesi bitecekti ve çirkin bir adama bir büyünün etkisiymişçesine okun etkisiyle aşık olacaktı. Neden Tanrıça bunu istemiş olabilir?.. Tanrıça, koskoca Tanrıça, muhtemelen çoğu şeyin farkındaydı. Dileğini ayaklı bir şekilde prensesin önüne götürdü: Aşkı.


2. Tanrıça Afrodit, Eros'un Psike'ye aşık olacağını biliyor muydu da böyle bir plan yaptı? 

Muhtemelen hayır. Bu ölümsüz bilinçler bazı durumları sadece öngörebilirdi. Ancak Tanrıça'nın bizzat bunu düşünerek oğlu adına karar verdiğini veya tahmin yürüttüğünü doğrudan söyleyemeyiz tabii ki. Burada yaptığı şey çift yönlü olabilir. Evet, tamam kabul, Tanrıça prensesi çirkin bir adama aşık etmek istemiş de olabilir. Ancak her şekilde ona aşkı gönderdiğini biliyoruz (öhöömmmm).


3. Eros Psike'ye neden ve kaç kere aşık oldu?

İki kere aşık oldu. Bu bariz görünen bir gerçek. İlkinde görünüşüne aşık oldu. Aşk tanrısı ölümsüz bir varlık olarak onun tüm benliğine belki ulaşabilir, onu görebilirdi ancak sonuçta o, aşk ve zevk tanrısı Eros... Bu nedenle Psike'ye yönelik olan ilk aşkı muhtemelen dış görünüşüne dairdi. Gerçek değildi diyemeyiz ancak ne o Psike'yi yeterince tanıyordu, ne de Psike onu. Bu nedenle de Psike'nin sözünü tutmamasını da, Eros'u ışık altında görünce sakarlaşmasını da bir noktaya kadar anlayabiliriz (kız haklıydı bu arada öhömmmm). 

Bundan dolayı Eros'un aşkının ilk etabı çabuk bitti. Sözün tutulmaması ile aşkın kör gözü açıldı (Psike aşk'ı ışıkta gördü) ve büyü bozuldu. Sonrasında prenses acı çekti. Bu acıdan sonra ölümlü bedeni işe yaramaz hale geldi. O beden yeryüzüne aitti, Eros'un gökyüzüne taşıdığı ve ölümsüz olan şey, prensesin ruhuydu. Prensesin aşkı için çabalaması sonucunda -her ne kadar bu çaba prensesin sözünü tutmamasının açtığı yarayı tam olarak iyileştirmese ve bu yaranın solgun izi Eros'un omzunda hep kalacak olsa bile- Eros onun bu ikinci seferde ruhuna aşık oldu. Sonsuza dek birlikte kalacağı da budur. -ki Psike'nin ruhu da güzeldi, hadi yine iyisin Erosss...-


4. Bu görevler de neyin nesiydi?

Prenses bu görevler vesilesiyle; diğerleriyle, kaderle ve bilinçaltıyla iletişim kurmayı öğrendi. Bu kız da hiçbir şey bilmiyordu vallahi... Afrodit bunları kötülük olsun diye değil; genç kızın hem burnu sürtsün, hem de olgunlaşsın diye Psike'den istemiş olabilir (bir varsayım).


5. Bu bir aşk öyküsü mü?

EVET. Aşk, özümüzden gelen bir itkidir. Bir hedefi başarıyla tutturmamızda bile onu isteme oranımız, o hedefin veya o hedefin getirilerinin benliğimizle sağladığı uyum önem taşır. Bu hikayede ise Psike bir hedefe yönelik olarak kendi benliğini saflaştırdı, zaten bunu yapmadan gökyüzüne yükselemezdi. Bu saflaşmadan kastım iyilik hali değil bu arada. Deneyim. Psike bu yolla bilinç farkındalığını arttırdı ve aşkıyla birlikte yükseldi. Geriye kalan tek şey; bütün bu acılar, görevler ve koşuşturmacalar aracılığıyla ulaştığı öz benliğiydi. Buna da zaten ''ruh'' adını veriyoruz.


Popüler Yayınlar