![]() |
| Yazar: Michelle Hodkin, Çevirmen: Dilan Toplu, Yayınevi: Pegasus Yayınları |
Yazımda Mara Dyer serisinin üçüncü ve son kitabını yorumlayacağım. Dolayısıyla yazımda serinin ilk iki kitabına dair spoiler yer alacaktır. Seri hakkında bilgi edinmek için diğer kitapların yorumlarına göz atabilirsiniz. Serinin ilk kitabı olan Eksik Parça'yı şurada ve ikinci kitabı olan Bıçak Sırtı'nı da burada yorumlamıştım.
Başlangıçta Mara gözlerini yatılı tedavi merkezi Horizons'ta açıyor. Doktor Kells'in üzerinde uyguladığı birçok ilaç sonrasında bilinci bastırılan Mara'ya yardım edebilecek tek kişi kendisiymiş gibi görünüyor: Genç kıza aynadan bakan ve onunla konuşan yüzü. Bu yüz Maraya pek de dost canlısıymış gibi gelmese de, kendisini unutmamak için silinmeye başlayan anıları arasından tutunabildiği tek parça da bu yüz oluyor. Ancak Mara'nın hastaneden firar edebilmesi için bundan fazlasına ihtiyacı var. Umutsuzluğunun yerini kafa karışıklığının aldığı bir anda Maraya en büyük düşmanlarından biri olan Jude yardım ediyor.
Hastanede onunla birlikte kapana kısılı kalan arkadaşları Jamie ve Stella ile birlikte Jude'un yönlendirmelerini yerine getiren Mara'nın tek istediği ise tüm bu deliliğin arasından Noah ile birlikte sıyrılmak. Noah ortalarda görünmüyor, pek çok gizem yıllara yayılan belgelerin arasında bulunmayı bekliyor. Mara'nın yanındaysa yalnızca arkadaşları ve kontrolünde olduğundan emin olmadığı acımasız benliği var. Kitap boyunca Mara ve diğer gençlerin yeteneklerinin kaynağını, yaşadıklarının nedenlerini ve bu karmaşadan kurtulmak için yaşadıklarını okuyoruz.
Uzun zamandır bir seriye ait olan kitaplar okumamıştım. Seriler hep gözümü korkutur. Kitapların devam bölümlerini takip etme baskısından dolayı artık normalde bir seriye ait olan kitaplara da yaklaşmıyorum. Bu seri ise benim için sürükleyici bir diziyi maraton yaparak bitirmek gibiydi. Genç yetişkin türünde olan seride fantastik\ paranormal ögeler yer aldığı gibi, bu gerçeküstü temaların arka planı psikolojik nedenlerle açıklanmaya çalışılmıştı. Seriye dair en sevdiğim ve bu seriyi kendi türü içinde ayrıştıran nokta olduğunu düşündüğüm özellik ise tam olarak bu psikolojik arka plandı.
Serideki kitapların genel olarak basit bir dili olsa da -ki bence bu nedenle İngilizce aslından okumak da düşünülebilir- bu basitlik benim için rahatsız edici bir yapıda değildi. Bazı anlatılarda dilin basitliği yavanlık ile açıklanabilir, bu tip kitaplarda ise sadece basit bir anlatı tercih ediliyor. Özetle amaç zaten bu! :) Bu basit anlatımı nedeniyle -sade demezdim, doğru ifade basit- akıcı bir anlatıma, özgün ve katmanlı kurgusu ile sürükleyici bir kurgu akışına sahip bir seriydi. Bir seriydi diyorum çünkü bana göre serinin tüm kitaplarında akıcılık ve sürükleyicilik özellikleri korunmuştu.
Bu kitaba dönersem, bu kitabın diğer iki kitaba göre en azından ilk yarısında geride kaldığını düşünüyorum. Anlıyorum, artık serinin son kitabı olduğu için yazar karakterlerin yaşadıklarının aslının ne olduğunu açıklama kaygısına kapılmıştı ancak bu durum kitabın serinin diğer iki kitabına göre -seriyi tamamlayıcı ve tanımlayıcı özellikler göstermesiyle birlikte- daha geri planda kalmasına neden olmuştu. Yine de kitapta Jamie ve Stella başta olmak üzere diğer yan karakterlerin de seslerinin çıkmasını ve kurguda ön plana alınmalarını sevdim. Özellikle de Jamie her hayata lazım İsviçre çakısı gibi bir arkadaş mübarek. (Ayrıca bence en güzel ''yeteneğe'' sahip olan da kendisiydi.) Stella ise hayatımızın bir döneminde tanıdığımız, belki kafa kızdı dediğimiz ve sonra yollarımızın ayrıldığı arkadaşlarımızdan biri gibiydi. Bunu da sevdim. Birileriyle bir zamanlar aynı yolu yürümüş olmamız, sonsuza kadar bir arada olmamızı gerektirmiyor. Bazen iyi veya kötü, yollarımız ayrılır. Beklentiler uyuşmaz ve biz ayrı ayrı yollarımıza devam ederiz.
Biricik centilmenim Daniel'i kitabın ilk yarısında hiç görememek biraz canımı sıktı. Hani hoşlandığınız çocuk ortamda mı diye göz gezdirirsiniz ve onu görünce ''ha buradaymış'' rahatlaması yaşarsınız ya, işte, Daniel'in gelişi bende benzer bir etki yaptı. Kendisi seri için kilit olan karakterlerden olmasa da, gördüğüm başrol kumaşına sahip olan en hoş yan karakterlerden birisiydi. Hatta bu seri diziye veya filme uyarlansaydı Danielcilerin sayısı Noahçılarla yarışırdı öyle söyleyim.
Noah da kitabın ilk yarısında pek ortalarda görünmüyordu ancak esas çocuk kendisi olduğu için ben de Mara kızımız gibi çıkar nasıl olsa bir yerden rahatlamasına sahip olarak onunla zaten ilerleyen sayfalarda karşılaşacağımızdan emin bir şekilde okumaya devam ettim. Böyle diyorum ama ben Noah'ı seviyorum. En çok da aşık hallerini seviyorum. Hatta, biliyorum haksızlık ama banane, Noah Maraya bu kadar aşık olmasaydı, kendisi bu kadar bile ilgimi çekmezdi.
İtiraf ediyorum, ben bazı konularda toksik bakış açısına sahibim ancak sağlıklı olanın hangisi olduğunu bildiğim için en başta kendimi kandırarak toksik olana burun kıvırıyor ve çevreme bilgiçlik taslıyorum. Örneğin Mara ile Noah aşkı, daha önceki kitap yorumumda da söylemiştim, toksik ötesi bir aşk. Ancak her gençlik -ve hatta onlarınki için ergenlik de denebilir- aşkı böyle değil midir? Hatta bence aşk böyledir, toksiktir. Bencil olmayı gerektirir. Ben bu ikilinin aşkına dair en çok da bunu sevdim: Bencilce olmasını. Bunu burada bırakacağım. ''Akıllıca'' veya ''sağduyulu'' başka bir açıklamaya bağlamayacağım. Çünkü en azından şu anda, bilgiçlik taslamak istemiyorum.
Ancak onların aşkı niçin ''toksik'' statüsünde yer alıyor, bunu da sorgulamak istiyorum. Evet, iradelerini aştığı, diğer herkesi önemsemeyi bıraktıkları ve kendilerinin bile ötesinde birbirlerine bağlandıkları için. Düşünmeden sevdikleri için. Hem şefkat, hem tutku, hem güven ve hem de bencilliği aynı anda bir aşka sığdırdıkları için. Serinin başından beri şunu düşünüyorum... Mara aşkları için dünyayı yakardı, Noah ise bu aşk için kendini bile yakardı. Bahsettiğim irade kaybı da burada devreye giriyor. Noah'ın aşkı yıkıcıdan çok korumacıydı denebilir, yıktığı tek şey kendisiydi. Mara'nın aşkı ise bencil olandı; çünkü bu aşk için göze almayacağı şey yoktu. Tüm dünya yıkılsa, geriye yalnızca Noah ile ikisi kalsa bile Maraya yeterdi. Hatta belki de asıl istediği buydu. :) Bunun için Marayı suçlayabilir miyiz? Ben suçlamazdım; çünkü onu anlıyorum.
Ayrıca onu, onları, haksız da bulmuyorum. Tamam bir şeyleri yakıp yıkmalarına da gerek yok. Zaten zorunda kalmasalar bunu da yapmazlardı. Ancak, neden başkaları için kendilerini ve aşklarını feda etmelerini onlardan bekleyelim? Bencilce veya değil, neden kendilerini seçtikleri için kötü karakter olsunlar? Özellikle de Mara... Mara yıkıcı bir süper güce sahip bir kız. Ancak ben uzun zamandır onun kadar kararlı, çünkü yaptıklarının sorumluluğunu alan bir karakter görmemiştim. Mara iyi biri olmaya çalışmıyordu; o, ondan beklenen iyilik ve kötülük tanımlarının ötesinde kendisiydi ve tüm seri boyunca başkalarına zarar verdiği anlarda bile yalnızca adil olanı yapmak için çabaladı. Aynı zamanda en çok bedel ödeyen de Mara'ydı. Mara bu yeteneği kabul sürecinde eski kabullerinden, eski benliğinden vazgeçti. Kabuk değiştirdi. Ben sadece bunun için bile Mara karakterini seviyorum.
Mara ile Noah aşkına dair değinmek istediğim bir ayrıntı daha var. Her ne kadar onların aşkının aceleye getirildiğini düşünsem ve özellikle de ilk kitapta -ve hatta ikinci kitapta bile biraz- bu durum bana tam olarak geçmese de... Bu kitapta bende bu aniliğe yönelik taşları yerine oturtan bir farkındalık oldu. Onların aşkı için anahtar kelime ''tutku'' veya ''mecburiyet'' değildi. Onların ilişkisini ve bundan öte aşkını tanımlayan kelime, kabuldü. Onlar birbirlerini oldukları halleriyle kabul ettiler. Olabilecekleri veya kafalarında yarattıkları halleriyle değil. Yaptıkları veya yapmadıkları şeylere rağmen birbirlerini oldukları gibi gördüler ve kabul ettiler. İlk bakışta toksik gibi görünen bu aşk, aslında gerçekti. Evet bu bir genç yetişkin kitabı olduğu için idealize edilmişti ancak özünde çok önemli bir noktayı vurguluyordu: Birini olduğu haliyle görmek ve sevmek. Aslında tüm bu doğaüstü olayların kalbinde bile bence bu vardı: Aşk. Onlar yin yang gibilerdi.
Bu seriyi mevcuttaki kitap haliyle de seven çıkacaktır. Bence, en başından beri ifade ettiğim gibi, kendi türü içinde kaliteli bir seri. Ayrıca özgün bir fikri olmasını ve olabilecek en az klişeye kapılma haliyle bitirmesini -sıfıra yakın olmasa da- takdirle karşılıyorum. Ancak bu tip kitaplara burun kıvıranlar da çok biliyorum (biri ''bazen'' benim - artık). Yine de bu serinin bir uyarlaması olsa eminim çoğu kişi bayılarak izlerdi. İnstagram reelslerinde ve Ekşi Sözlük entrylerinde az bilinen cevherler tanımlarıyla kendisini bolca görürdük ve herkes de bu seriyi izlemenin verdiği açıkça ifade edilmemiş bak ben böyle pek bilinmeyen bir film izledim havalarını yaşardı. Hal böyleyken, bir film veya dizi olsa çok övülebilecekken, kitap formundaki halinin eleştirilmesi ve ''ergenlik kurgusu'' etiketine hep açık kalması bana ikiyüzlüce geliyor.
Karakterlerin özel güçlerinin bastırılması gereken durumlar olduğunun düşünülmesi ise hem yeteneğin sahibi olan karakterlere, hem de diğer insanlara daha çok zarar verdi. En yıkıcı güce sahip olan Mara için bile Noah en başından beri onda bir sorun olmadığını, bu yeteneğin onun bir parçası olduğunu söylüyordu ve bu yeteneğin utanılacak veya atılması parçalanması yok edilmesi gereken bir şey olduğunu düşünmüyordu. Haklıydı, bu yetenek Mara'nın dna'sının bir parçasıydı. Asıl olan yeteneğin ne olduğundan öte, Mara'nın onu nasıl kullanmayı seçtiğiydi. Çünkü yeteneklerini yönlendirmek kişinin kendi sorumluluğundadır. Karar almak bir zorunluluksa bile, alınan kararda kişinin kendisinin söz hakkı ve sorumluluğu hep bulunur. Bu bakımdan baştakiler en başından beri çocuklara\ gençlere acı çektirmek ve bu yetenekleri istenmeyen durumlar olarak görmek yerine onlara yetenekleri konusunda bilinç kazandırma yolunu seçselerdi, süreci daha hasarsız atlatabilirlerdi. Yine yıkıcı mizaçlı insanlar çıkabilir ve yeteneğiyle çevresine zarar verenler olabilirdi ancak hepsinin aynı tepkiyi vereceği fikri acımasızca bir durumdu. Çünkü bu karakterler neye sahip olduklarını bile bilmiyorlardı ki o yetenekleri düzgün yönetebilsinler...
Serinin çok katmanlı bir akışa sahip olması ise baştan sona gizem unsurunu ön planda tutmuştu. Ön planda Mara ve diğer gençlerin süper güçleri yer alırken, yan konular bu ana konunun nedenleri konusunda tahminde bulunmamız için seri boyunca açık kapı olarak gizemli bırakılmıştı. Bu yetenekler bir lanet veya bir gen mutasyonu olabilirdi. Diğer yandan bu sebebe neden olan durum da diğer yan karakterlerin Mara'nın yaşamında ne rolde olduklarının çözülmelerine bağlıydı. Mara'nın bilincini kaybettiğinde gördüğü büyükannesinin anıları, Doktor Kells'in arkasında kimlerin olduğu ve joker gibi beklenmedik anda öne çıkan Lukumi'nin kim olabileceğinin iç yüzünü son ana kadar öğrenmememiz bu puslu atmosferin oluşmasında etkiliydi.
Serinin kitaplarının baskısının ve kapak tasarımlarının da kaliteli olduğunu eklemeliyim. Her yayınevinin belli bir yayın tarzı oluyor. Pegasus Yayınları'ndan son yıllarda çıkan kitaplarını hiç takip etmedim ancak 10'lu yaşlarımın tamamında (ve biraz da 20'li yaşlarımın başında) bu yayınevinden çıkan kitapları ilgiyle takip ederdim. Fiyatları eski yıllarda da diğer yayınevlerinin biraz üstünde olsa da genel olarak baskı kalitesine hep özen gösteren bir yayıneviydi. Bu tabii ki bir reklam değil ve dediğim gibi son yıllarda nasıl ve ne kalitede kitap bastıklarını bilmiyorum. Ancak eski yıllarda alıp okuduğum tüm kitaplarının baskılarının gerek kapak tasarımı, gerek sayfa kalitesi bakımından kaliteli olduğunu ve editöryal kısmın da genel olarak özenli yapıldığını, düşük cümlelere veya yazım noktalama hatalarına pek rastlamadığımı söyleyebilirim.
Benim genel olarak baştan sona beğendiğim bir seriydi. Ayrıca seriyi yıllar evvel ilk kez okuduğum için daha önce altını çizdiğim ve hatta post-it yapıştırdığım kısımlara denk gelmek bana nostaljik hissettirdi. Yanılmıyorsam bu kitapları ilk kez karakterlerle yaşıt olduğum on altı yaş civarımda okumuştum. Şimdi aradan geçen on yıldan sonra hem artık benden bir hayli küçük olan karakterle, hem de on yıl önceki halimle karşılaşmak güzel bir süreçti.
Kitaplarla kalın.
.jpg)
.jpg)

.jpg)
.jpg)